Abstract
Mazkur maqolada Crocus sativus L. o‘simligini in vitro kulturaga kiritishning dastlabki bosqichida kuzatilgan sterilizatsiya samaradorligi va zamburug‘li kontaminatsiya holatlari tahlil qilindi. Tadqiqotda za’faronning uch xil vegetativ qismi, apikal kurtak, parenxima, ildiz disk(murtak) qismlar eksplant sifatida olinib, ular uch xil sterilizatsiya usuli bilan ishlov berildi, hamda uch xil ozuqa muhitiga ekildi. Kuzatuv natijalariga ko‘ra, barcha eksplant variantlarida turli muddatlarda zamburug‘li kontaminatsiya kuzatildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, za’faronni in vitro kulturaga kiritishda eksplant manbai, yuzaki va endogen mikroflora, sterilizatsiya reagentlarining ta’sir chuqurligi hamda ozuqa muhitining tarkibi muhim omillar hisoblanadi. Tadqiqot natijalari salbiy holat sifatida emas, balki za’faron eksplantlarini sterilizatsiya qilish va kulturaga introduksiya etish protokollarini optimallashtirish zarurligini ko‘rsatadigan ilmiy ahamiyatga ega dastlabki ma’lumot sifatida baholandi. Shuningdek, kontaminatsiya manbalarini aniqlash, eksplant turini tanlash, sterilizatsiya bosqichlarini kuchaytirish va antifungal yondashuvlarni qo‘llash bo‘yicha keyingi izlanishlar uchun ilmiy tavsiyalar ishlab chiqildi.References
1. Teixeira da Silva J.A., Kulus D., Zhang X., Zeng S., Ma G., Piqueras A. Disinfection of explants for saffron (Crocus sativus) tissue culture. Environmental and Experimental Biology. 2016;14:183–198. DOI: 10.22364/eeb.14.25.
2. Gantait S., Vahedi M., Nasim A. In vitro regeneration of high value spice Crocus sativus L.: a review. Journal of Crop Science and Biotechnology. 2015.
3. Tarraf W., İzgü T., Şimşek Ö., Cicco N., Benelli C. Saffron in vitro propagation: an innovative method by temporary immersion system (TIS), integrated with machine learning analysis. Horticulturae. 2024;10(5):454. DOI: 10.3390/horticulturae10050454.
4. Teixeira da Silva J.A., Kulus D., Zhang X., Zeng S., Ma G., Piqueras A. Explant choice and disinfection issues in saffron tissue culture. Environmental and Experimental Biology. 2016;14:183–198.
5. George P.S., Visvanath S., Ravishankar G.A., Venkataraman L.V. Tissue culture of saffron (Crocus sativus L.): somatic embryogenesis and shoot regeneration. Food Biotechnology. 1992;6:217–223.
6. Fakhrai F., Evans P.K. Morphogenic potential of cultured floral explants of Crocus sativus L. for the in vitro production of saffron. Journal of Experimental Botany. 1990;41:47–52.
7. Taheri-Dehkordi A., et al. A robust workflow for indirect somatic embryogenesis and cormlet production in saffron (Crocus sativus L.) and its wild allies. 2020.
8. El Merzougui S., et al. Scaling up in vitro Crocus sativus propagation using SETIS bioreactors: the combined effect of cross-cutting and culture system. Horticulturae. 2026;12(2):156.
9. Souret F.F., Weathers P.J. Cultivation, in vitro culture, secondary metabolite production and phytopharmacognosy of saffron (Crocus sativus L.). Journal of Herbs, Spices & Medicinal Plants. 2000;6(4).
10. Sharma K.D., Piqueras A. Saffron (Crocus sativus L.) tissue culture: micropropagation and secondary metabolite production. Functional Plant Science and Biotechnology. 2010;4:15–23.
11. Sharma K.D., Rathour R., Sharma R., Goel S., Sharma T.R., Singh B.M. In vitro cormlet development in Crocus sativus. Biologia Plantarum. 2008;52:709–712.
12. Ahmad M., et al. Crocus sativus L.: biotechnological approaches and tissue culture perspectives. African Journal of Biotechnology. 2014