Abstract
Respublikamizda sug‘oriladigan yerlar sizot suvlari sathining ko‘tarilishi, qurigan ko‘llardagi zararli tuzlarning shamol yordamida tarqalishi, yerlarni noto‘g‘ri sug‘orish tizimi va tuproq tarkibidagi zararli tuzlarning konsentratsiyasi ortishi oqibatida yerlarning sho‘rlanish darajasi yildan-yilga ortib, sug‘oriladigan yerlarning 50% maydoni turli darajada sho‘rlangan, natijada qishloq xo‘jaligi unumdor ekin maydonlarining kamayishiga va hosildorlikning keskin qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Bu esa respublikamizda sug‘oriladigan yerlarda ekin maydonlarining sho‘rlanish sabablarini aniqlash, sho‘rlangan tuproq tarkibidagi Na+, K+, Mg2+, Ca2+, SO42−, Cl−, HCO3−, CO32− ionlarini tahlil va skrining qilish, hamda tuproqlarning tarkibidagi tuzlar qanday tarkibli va qatlamlar bo‘yicha qanday tarqalganligi bo‘yicha ma’lumotlarni o‘rganib, ularning geografik tarqalish model xaritalarini yaratish va sho‘rlangan yerlarning sho‘rlanish darajasini kamaytirish borasida chuqur ilmiy tadqiqot va izlanishlarni olib borishni taqozo qiladi.References
1. FAO. Global map of salt-affected soils. – Rome, 2021. -P. 1-20.
2. Rhoades J.D. Salinity: Electrical Conductivity and Total Dissolved Solids // Methods of Soil Analysis. Part 3: Chemical Methods / Ed. by D.L. Sparks. – Madison: Soil Science Society of America, 1996. – P. 417–435.
3. Richards L.A. (ed.) Diagnosis and improvement of saline and alkali soils. – Washington: United States Department of Agriculture (USDA), 1954. – 160 p.
4. Li Y., Huang J., Wang X. Soil salinity mapping and assessment in irrigated areas of Xinjiang, China // Agricultural Water Management. – 2015. – Vol. 148. – P. 101–110.
5. Qadir M., Chen H., Li Y. Soil salinity monitoring using electrical conductivity and GIS techniques // Agricultural Water Management. – 2014. – Vol. 138. – P. 12–22.
6. Massoud F.I., Abrol I.P. Soil salinity: Measurement, mapping, and management strategies // Soil Use and Management. – 1989. – Vol. 5, No. 2. – P. 77–83.
7. Azimi A., Ranjbar M., Hosseini S. Assessment and mapping of soil salinity in Khuzestan and Fars provinces, Iran // Journal of Arid Environments. – 2012. – Vol. 78. – P. 34–44.
8. Szabolcs I., Sziklai J. Saline and sodic soils: Chemistry, distribution and reclamation. – Amsterdam: Elsevier, 1991. – 245 p.
9. Kolorimetrik usul yordamida suvning qattiqligini aniqlash. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 2 | SPECIAL ISSUE 16 | 2023.-P. 672-674
10. Шварценбах Г., Флашка Г. Комплексонометрическое титрование. // М.: Химия, 1970. 360 с.
11. Качество воды. Определение содержания хлорида. Титрование нитратом серебра с хроматным индикатором (метод Мора), ST RK ISO 9297-2008 01.01.2019. 7 c.
12. Yuri Loginov1, Vladimir Kuznetsov2 // A New Method for the Quantitative Determination of Sulfate Ions in Aqueous Extracts from Soils and in Aqueous Media, and Analytical Equipment for Its Implementation // Science Journal of Analytical Chemistry 2023; 11(1): 1-8 http://www.sciencepublishinggroup.com/j/sjac doi: 10.11648/j.sjac.20231101.11 ISSN: 2376-8045 (Print); ISSN: 2376-8053 (Online)
13. O. Fayzullayev, N. Turobov, E. Ro‘ziyev, A. Quvatov, N. Muhammadiyev // Analitik kimyo amaliy-laboratoriya mashg‘ulotlari // Toshkent «Yangi asr avlodi»
2006. B. 1-448
14. ГОСТ 26428–85. Почвы. Методы определения калия и натрия в солевой вытяжке, 1985. 39 c.
15. ГОСТ 28268–89. Почвы. Методы определения влажности, 2004. 8 c.