NaClO₃ – NH(C₂H₄OH)₂·ClCH₂COOH – H₂O SISTEMASIDA KOMPONENTLARNING ERUVCHANLIGINI O‘RGANISH
PDF

Keywords

eruvchanlik
diagramma
tarkib xususiyatlari
uch komponentli suv tizimi
defoliant
natriy xlorat
monoxlorasetat∙dietanolamin.

How to Cite

NaClO₃ – NH(C₂H₄OH)₂·ClCH₂COOH – H₂O SISTEMASIDA KOMPONENTLARNING ERUVCHANLIGINI O‘RGANISH. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(07), 156-164. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.019

Abstract

NaClO₃– NH(C2H4OH)2∙ClCH2COOH –H₂O uch komponentli tizimi fizik-kimyoviy jihatdan batafsil o‘rganildi. Tadqiqot jarayonida ushbu tizim ikkilik tizimlarga ajratilib, oltita ichki kesma asosida tahlil qilindi. –33.0 dan 58.0 °C gacha bo‘lgan harorat oralig‘ida politermal eruvchanlik ma’lumotlari olinib, tizimning politermal eruvchanlik diagrammasi tuzildi. Ushbu diagramma tizim komponentlarining haroratga bog‘liq holda eruvchanlik xatti-harakatini to‘liq aks ettirish imkonini berdi. Tuzilgan faza diagrammasi asosida muz, NaClO₃ va NH(C2H4OH)2∙ClCH2COOH ning kristallanish maydonlari aniqlandi hamda ularning o‘zaro chegaralari belgilandi. Olingan natijalarga ko‘ra, tizim oddiy evtonik tupga mansub ekanligi aniqlandi. Bu holat komponentlar o‘zaro kimyoviy ta’sirlashuvga kirishmasdan, har biri o‘z individualligini saqlab qolgan holda kristallanishini ko‘rsatadi. Shuningdek, har ikkala tuzning suvdagi eruvchanligi yuqori bo‘lib, tizimda keng konsentratsiya oralig‘ida barqaror eritmalar hosil bo‘lishi kuzatildi.
PDF

References

1. Мельников Н.Н. Пестициды. М.: Химия. 1987.- 712с

2. Anikeev, V.N.; Zhukov, Y.N.; et al. Method for obtaining sodium monochloroacetate. Russian Patent No. 2344118, 2006.

3. И.И. Юкельсон. Технология основного органического синтеза. –М.: Химия. 1968.-847с.

4. Ф.Ф. Муганлинский и др. Химия и технология галогенорганических соединений. –М.: Химия. 1991.-272с.

5. К.А. Тураев., А. С. Тогашаров., С. Тухтаев Политерма растворимости в системе хлорат кальция–моноэтаноламин монохлорацетат–вода. o’zbekiston kimyo jurnali №3 /2021. б. 18-23

6. К.А. Тураев, А.С. Тогашаров, Ж. С. Шукуров.Политерма растворимости в системе Ca(ClO3)2∙2CO(NH2)2 -ClCH2COOH∙HOC2H4NH2-H2O.o’zbekiston kimyo jurnali №1 /2022 б. 11-15

7. К.А. Тураев., О.О.Рахмонов., А.С.Тогашаров., С. Тухтаев. Политерма растворимости системы тетракарбамидохлората кальция –монохлорацетат моноэтаноламина –воды. Universum: технические науки. Москва, 2021. 10(91). С. 47-51

8. Тухтаев С. Кучаров Х. Абдираҳмонов У.К. Политерма растворимости системы мочивена- монохлор уксусная кислота –вода //Узб.хим журнал.-1990.-№3.-с.3-5.

9. Bobozhonov, Z. S., Sidikov, A. A. U., & Shukurov, Z. S. (2023). STUDY OF SOLUBILITY OF CH 3 COOH-CO (NH 2) 2-H 2 O SYSTEM. Journal of Chemical Technology & Metallurgy, 58(2).

10. Бобожонов, Ж. Ш., Шукуров, Ж. С., Тогашаров, А. С., & Олимов, Н. К. (2021). ИЗУЧЕНИЕ РАСТВОРИМОСТИ СИСТЕМЫ Ca (ClO 3) 2 ٠2CO (NH 2) 2-[90% C 2 H 5 OH+ 10% C 10 H 11 ClN 4]-H 2 O. Uzbek Chemical Journal/O'Zbekiston Kimyo Jurnali, (1).

11. Бобожонов, Ж. Ш., Шукуров, Ж. С., Тогашаров, А. С., & Дадамухаммедова, Н. (2020). РАСТВОРИМОСТИ КОМПОНЕНТОВ В ВОДНЫХ СИСТЕМАХ, ВКЛЮЧАЮЩИХ ЭТАНОЛА С КАРБАМИДОЙ И ФОСФАТ МОЧЕВИНОЙ. Евразийский Союз Ученых, (8-5 (77)), 61-64.

12. Кучаров Б.Х., Тухтаев С. Физико-химическое исследование водных систем из трикабамидохлората натрия, трихлорацетат моно (три) этаноламмония и дефолианты на их основе // Еш олимлар илмий анжуманинг маърузалар тезислари, 2-4май.-2001.-Тошкент.

2001. С.17.

13. Bobozhonov, Z. S., Shukurov, Z. S., Togasharov, A. S., & Akhmadzhonova, M. K. (2021). Study of Solubility of Ca (ClO3) 2–[90% C2H5OH+ 10% C10H11ClN4]–H2O System. Russian Journal of Inorganic Chemistry, 66(7), 1031-1035.

14. Khusanov, E. S., Bobozhonov, Z. S., Shukurov, Z. S., & Tagasharov, A. S. (2023). Solubility of Components in the Acetic Acid–Triethanolamine–Water System. Russian Journal of Inorganic Chemistry, 68(11), 1674-1680.

15. Pardayev, U. B., Mirsaliyeva, M., Yaxshinorova, N., & Khusanov, E. (2025). PREDICTION OF ACARICIDAL PROPERTIES OF ORGANIC COMPOUNDS BASED ON BOILING POINT, MELTING POINT, AND VAPOR PRESSURE. Modern Science and Research, 4(6), 436-444.

16. Bobozhonov, Z. S., Sidikov, A. A. U., & Shukurov, S. (2023). Study of solubility of СН 3 СООН-CO (NH 2) 2-H 2 O system. Journal of Chemical Technology and Metallurgy, 58(2), 310-317.

17. Ж.С. Шукуров, М.К. Аскарова, С. Тухтаев. Растворимость компонентов в системе NaClO3–H3PO4·CO(NH2)2 – H2O // Химический Журнал Казахстана. –Алматы. -2015. -№3. -С. 171-174.

18. oglu Khusanov, O. A., oglu Farhodov, M. F., ogli Pardayev, U. K., & Khusanov, E. S. (2025, November). PHYSICOCHEMICAL BASIS OF COMPOSITION-PROPERTY RELATIONSHIPS AND THE FORMATION OF NEW COMPOUNDS IN THE ACETATE CARBAMIDE-MONOETHANOLAMINE AND ACETATE CARBAMIDE-DIETHANOLAMINE SYSTEMS. In International Conference Platform (No. 5, pp. 7-12).

19. Madrid-Molina, J.M.; Mena-Delgado, B.S.; Alonso-Gómez, L.A. Flame photometry as a reliable method for sodium determination. TecnoLógicas, 2025.

20. oglu Majidov, H. B., oglu Pardayev, U. K., kizi Buranova, N. I., & Khusanov, E. S. (2025, July). KINETICS OF PHASE TRANSITION PROCESSES IN THE SYNTHESIS OF DEFOLIANTS USING WASTE FROM THE SODA INDUSTRY. In International Conference Platform (No. 1, pp. 14-21).

21. Pardayev, U. B., Mirsaliyeva, M., Yaxshinorova, N., & Khusanov, E. (2025). THE CHEMICAL BASIS FOR THE DEVELOPMENT OF NEW AGROCHEMICAL PREPARATIONS BASED ON ACRYLONITRILE. International journal of medical sciences, 1(5), 250-257.

22. Баженова Л.Н. Количественный элементный анализ органических соединений. –Екатеринбург, 2008. – 356 с.

23. Бобожонов, Ж. Ш. (2022). Растворимость в системе хлората кальция-ацетат аммония-вода. Universum: химия и биология, (7-1 (97)), 60-63.

24. БОБОЖОНОВ, Ж., ШУКУРОВ, Ж., ТОҒАШАРОВ, А., АХМЕДЖАНОВА, М., & ДАДАМУХАМЕДОВА, Н. (2020). NaClO 3∙ CO (NH 2) 2-C 10 N 2 H 22 O 9-H2O СИСТЕМАДА КОМПОНЕНТЛАРИНИНГ ЭРУВЧАНЛИГИ. Uzbek Chemical Journal/O'Zbekiston Kimyo Jurnali, (2).