Abstract
Ushbu tadqiqotda rangli tolali g‘o‘za genotiplari va ular ishtirokida olingan F₁ duragaylarda asosiy morfo-xo‘jalik va tola sifat belgilarining o‘zaro bog‘liqligi o‘rganildi. Tadqiqotlar 2018–2023 yillarda Navoiy ilmiy-tajriba stansiyasi hamda Xatirchi tumanidagi fermer xo‘jaligi dala maydonlarida olib borildi. Ota-ona shakllari va F₁ duragaylarda tola rangi, o‘simlik balandligi, tezpisharlik, ko‘saklar soni, ko‘sak massasi, hosildorlik, tola chiqimi va tola uzunligi kabi belgilar baholandi. Pearson korrelyatsion tahlili natijasida ota-ona shakllarida tola rangi bilan o‘simlik balandligi (r=-0,74), tola chiqimi (r=- 0,71) va tola uzunligi (r=-0,68) o‘rtasida kuchli salbiy bog‘liqlik mavjudligi aniqlandi. Shu bilan birga, o‘simlik balandligi bilan tola chiqimi (r=0,84) hamda tola uzunligi (r=0,80) o‘rtasida kuchli ijobiy korrelyatsiyalar qayd etildi. F₁ duragaylarda korrelyatsiya koeffitsiyentlari ota-ona shakllariga nisbatan pasaygan bo‘lsa-da, tola chiqimi va tola uzunligi o‘rtasidagi ijobiy bog‘liqlik (r=0,63) saqlanib qoldi. Olingan natijalar rangli tolali g‘o‘za genotiplarining seleksiya uchun qimmatli genetik manba ekanligini va ulardan yuqori sifatli yangi navlar yaratishda samarali foydalanish mumkinligini ko‘rsatdi.References
1. Ali, M.A., Khan, I.A., Awan, S.I., Ali, S., Niaz, S. (2008). Genetics of fibre quality traits in cotton. Australian Journal of Crop Science, 2(1), 10–17.
2. Ashokkumar, K., Ravikesavan, R. (2010). Genetic studies of correlation and path coefficient analysis in upland cotton. Electronic Journal of Plant Breeding, 1(4), 1001–1005.
3. Falconer, D.S., Mackay, T.F.C. (1996). Introduction to Quantitative Genetics. 4th ed. Longman Group Ltd., London.
4. Feng, H., Tian, X., Liu, Y., Li, Y. (2014). Genetic and molecular basis of naturally colored cotton. Euphytica, 195, 1–13.
5. Iqbal, M., Chang, M.A., Iqbal, M.Z., Hassan, M., Nasir, A., Islam, N. (2003). Correlation and path coefficient analysis in cotton. International Journal of Agriculture and Biology, 5(3), 341–344.
6. Khan, N.U., Hassan, G., Kumbhar, M.B., Kang, S., Khan, I. (2009). Correlation and path analysis studies in upland cotton. Pakistan Journal of Botany, 41(1), 169–176.
7. Kohel, R.J. (1985). Genetic analysis of fiber color variants in cotton. Crop Science, 25, 793–797.
8. Percy, R.G., Kohel, R.J. (1999). Qualitative genetics. In: Smith, C.W., Cothren, J.T. (Eds.), Cotton: Origin, History, Technology and Production. Wiley, New York, pp. 319–360.
9. Sun, J., Liu, J., Pang, B., et al. (2012). Colored cotton: progress and perspectives. Crop Science, 52, 1–10.
10. Vreeland, J.M. (1999). The revival of colored cotton. Scientific American, 280(1), 112–118.
11. Yan, Q., Wang, C., Wang, Q., et al. (2018). Molecular mechanisms of pigment biosynthesis in naturally colored cotton fibers. Plant Physiology and Biochemistry, 127, 431–440.
12. Dospekhov, B.A. (1985). Metodika polevogo opyta. Moskva: Agropromizdat.
13. Belov, G.V., Kiryushin, V.I., Trubitsyn, V.N. (1989). Metodika seleksii i semenovodstva khlopchatnika. Toshkent.
14. Falconer, D.S., Mackay, T.F.C. (1996). Introduction to Quantitative Genetics. 4th ed. Longman, London.
15. Gomez, K.A., Gomez, A.A. (1984). Statistical Procedures for Agricultural Research. John Wiley & Sons, New York.
16. Singh, R.K., Chaudhary, B.D. (1985). Biometrical Methods in Quantitative Genetic Analysis. Kalyani Publishers, New Delhi.
17. Ashokkumar, K., Ravikesavan, R. (2010). Electronic Journal of Plant Breeding, 1(4), 1001–1005.
18. Feng, H. et al. (2014). Euphytica, 195, 1–13.
19. Khan, N.U. et al. (2009). Pakistan Journal of Botany, 41, 169–176.
20. Percy, R.G., Kohel, R.J. (1999). In: Cotton: Origin, History, Technology and Production.
21. Vreeland, J.M. (1999). Scientific American, 280(1), 112–118.
22. Yan, Q. et al. (2018). Plant Physiology and Biochemistry, 127, 431–440.