ABDURAHMON JOMIYNING HAYOTI VA ARAB TILI RIVOJIGA QOʻSHGAN HISSASI
PDF

Keywords

Abdurahmon Jomiy
arab adabiyoti
fiqh
islom ilmlari
fors sheʻriyati
ilmiy meros
asarlar
al-Favoid az-Ziyoiya
Naqshbandiya.

How to Cite

ABDURAHMON JOMIYNING HAYOTI VA ARAB TILI RIVOJIGA QOʻSHGAN HISSASI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(7), 372-381. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i07.058

Abstract

Mazkur maqolada XV asr Xuroson ilmiy-maʻnaviy muhitining yirik siymosi, shoir, tilshunos va mutasavvif Abdurahmon ibn Ahmad ibn Muhammad Jomiy (817–898/1414–1492)ning hayoti, nasab-nasabi, ustozlari va shogirdlari, Naqshbandiya tariqatidagi oʻrni hamda ilmiy-ijodiy merosi yoritilgan. Maqolaning asosiy qismi Jomiyning arab va fors tillaridagi asarlariga bagʻishlangan boʻlib, ularning mavzusi, mazmuni va arab tili grammatikasi rivojidagi ahamiyati koʻrsatilgan. Alohida eʻtibor uning Ibn Hojibning «al- Kofiya»siga yozgan «al-Favoid az-Ziyoiya» sharhiga qaratilgan boʻlib, ushbu asar madrasa taʻlimida arab nahvini oʻrgatishning asosiy qoʻllanmalaridan biriga aylangani asoslab berilgan.
PDF

References

1. Daddah, A. (1992). Jahon arab tili grammatikasi lugʻati [Muʻjam qawoid al-lugʻa al-arabiyya]. Livan. – 249 b.

2. ad-Dimyotiy (al-Banna), Sh. A. (2006). Itʻhaf fuzala al-bashar fi al-qiroat al-arbaʻa ʻashar [Oʻn toʻrt qiroat ilmida]. (A. Mahara, Tahqiq). Dar al-Kutub al-Ilmiyya.

3. al-Gʻaloyniy, Mustafo (2007). Jomeʻ ad-durus al-arabiyya [Arabiy darslar toʻplami]. Dar al-Gʻad al-Jadid. – 590 b.

4. Hasan, Abbos (1967). An-Nahv al-wofiy [Mukammal nahv ilmi (4-jild)]. Dar al-Maʻorif.

5. Ibn Aqil, Bahouddin Abdulloh (2005). Sharh Ibn Aqil ʻala Alfiyyat Ibn Molik [Ibn Molikning «Alfiya»siga sharh]. Maktabat Dar at-Turos. – 704 b.

6. Ibn Xalaviy, Husayn ibn Ahmad (1986). Ibn Xalaviy va uning tilshunoslikdagi saʻy-harakatlari [Ibn Durayd «Sharh al-Maqsura»si tahlili (M. J. Muhammad, Tahqiq)]. Muassasat ar-Risola.

7. Ibn al-Xatib, Lisoniddin (1424 h.). Al-Ihota fi axbar Gʻarnata [Gʻarnata tarixi haqida maʻlumotlar]. Dar al-Kutub al-Ilmiyya.

8. Jarrum, Ali, & Amin, Mustafo (1965). An-Nahv al-wodih [Tushunarli arab tili grammatikasi (2-jild)]. Dar al-Maʻorif. – 170 b.

9. al-Jassos, Abu Bakr ar-Roziy (1994). Ahkom al-Qurʻon [Qurʻondagi hukmlar (A. S. M. A. Shoyin, Tahqiq)]. Dar al-Kutub al-Ilmiyya.

10. Naʻma, Fuod (1973). Arab tili grammatikasi xulosasi [Mulaxxas qawoid al-lugʻa al-arabiyya]. Nahdat Misr. – 214 b.

11. Nosif, Hafni, Diob, M., Tomum, M., & Solih, M. (2007). Ad-durus an-nahviyya [Nahv darslari]. Dar al-Aqida. – 381 b.

12. al-Qanavjiy, Abu Tayyib Muhammad Sodiq Xon (2002). Abjad al-ulum [Ilmlar yuksakligi]. Dar Ibn Hazm.

13. as-Sirofiy, Abu Said al-Hasan (1966). Axbar an-nahviyyin al-basriyyin [Basralik nahvchilar haqida xabarlar (T. M. Zayniy & M. A. Xafajiy, Tahqiq)]. Matbaʻat Mustafa al-Bobiy al-Halabiy.

14. as-Suyutiy, Jaloliddin (1974). Al-Itqon fi ulum al-Qurʻon [Qurʻon ilmlarida mukammallik (M. A. F. Ibrohim, Tahqiq)]. Al-Hayʻa al-Misriyya al-Aamma li-l-Kitob.

15. az-Zamaxshariy, Mahmud (1987). An-Namuzaj fi an-nahv [Nahv ilmidagi namunalar]. Misr. – 408 b.