Keywords
jinoyat huquqi
raqamli xavfsizlik
xakerlik hujumlari
kiberm firibgarlik
jinoiy javobgarlik
transmilliy jinoyatchilik.
How to Cite
Abstract
Maqola zamonaviy jamiyatning eng dolzarb tahdidlaridan biri bo‘lgan kiberjinoyatchilikni tadqiq etishga bag‘ishlangan. Unda raqamli muhitdagi jinoyatlarning asosiy turlari, jumladan xakerlik hujumlari, kiberm firibgarlik, shaxsiy ma’lumotlarni o‘g‘irlash hamda zararli dasturiy ta’minotlarni tarqatish masalalari tahlil qilingan. Rossiyada va xalqaro huquqda kiberjinoyatlarning jinoyat-huquqiy tartibga solish xususiyatlari ko‘rib chiqilgan. Kibermakondagi jinoyatchilikka qarshi kurashning asosiy muammolari, xususan jinoyatlarning transmilliy xususiyatga egaligi, jinoyatchilarni aniqlash murakkabligi hamda qonunchilik normalarining yetarli darajada mukammal emasligi aniqlangan. O‘tkazilgan tahlil asosida jinoyat qonunchiligini va kiberjinoyatchilikka qarshi kurash usullarini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Jumladan, xalqaro hamkorlikni kuchaytirish, tergov jarayonida zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash hamda aholining raqamli savodxonligini oshirish taklif etilgan.References
1. Prostoserdov M. V. Iqtisodiy kiberjinoyatlar: jinoyat-huquqiy va kriminologik tavsifi. – Moskva: Yurlitinform, 2021. – 256 b.
2. Rossiya Federatsiyasi Jinoyat kodeksi, 1996-yil 13-iyundagi 63-FZ-son (2024-yil 28-dekabrdagi tahriri bilan) // RF qonunchilik to‘plami. 1996. № 25. 2954-modda.
3. Kiberjinoyatchilik: huquqiy asoslar va inson huquqlari / BMTning Narkotiklar va jinoyatchilik bo‘yicha boshqarmasi.
2020. URL: https://www.unodc.org/documents/e4j/Cybercrime/Cybercrime_Module_3_Legal_Frameworks_and_Human_Rights_RU.pdf (murojaat qilingan sana: 08.02.2025).
4. Kiberjinoyatchilikka qarshi kurash / Jahon banki.
2022. URL: https://cldp.doc.gov/sites/default/files/2022-09/Session%202.2_Keong-Min-Yoon_WorldBank_Cybercrime-Cybersecurity-Legal-Frameworks_RU.pdf (murojaat qilingan sana: 08.02.2025).
5. “Kiberjinoyat” tushunchasini Rossiya Federatsiyasi jinoyat qonunchiligiga kiritish zarurati to‘g‘risida // KiberLeninka. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/o-neobhodimosti-vvedeniya-definitsii-kiberprestuplenie-v-ugolovnyy-zakon-rossiyskoy-federatsii (murojaat qilingan sana: 08.02.2025).
6. Rossiya Federatsiyasi jinoyat qonunchiligida kiberjinoyatlarni jinoyat-huquqiy tartibga solish holati // KiberLeninka. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/sostoyanie-ugolovno-pravovogo-regulirovaniya-kiberprestupleniy-v-ugolovnom-zakonodatelstve-rossiyskoy-federatsii (murojaat qilingan sana: 08.02.2025).
7. Kolieva A. E. Odil sudlovni amalga oshirish jarayonida yetkazilgan zararni davlat tomonidan qoplash muammolari // K. L. Xetagurov nomidagi Shimoliy Osetiya davlat universiteti axborotnomasi. – 2009. – № 1. – B. 93–98. EDN: KPOGXB