Abstract
Tuproqlar qoplamining o‘zgarishi yo‘nalishi uning tadrijiy rivojlanishi yo‘nalishini ko‘rsatuvchi bosh omil bo‘lib, tadrijiy rivojlanishini yo‘nalishini o‘rganish muayyan tuproq qoplami xossa va xususiyatlarining ijobiy yoki salbiy tomonga o‘zgarayotganligini aniqlash va bu orqali ulardan foydalanishda o‘ziga xos tadbirlar sistemasini ishlab chiqish va qo‘llash imkoniyatini beradi. Mazkur maqolada ayni masala xususida yoritib berilgan bo‘lib, unda Shohimardonsoy konus yoyilmasining Markaziy farg‘ona cho‘li hududida shakllangan o‘tloqi saz tuproqlar misolida tuproq kesmasining morfologik tahlili bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqotlar natijalarini tuproqlar tadrijiy rivojlanishining hozirgi davr taraqqiyotidagi antropogen omilning ta’siri yoritib berilgan. Tadqiqotlar tahlili asosida hudud tuproq qoplamida sug‘orish suvlari va qo‘llanilgan agrotexnik tadbirlar natijasida tuproqlar granulometrik tarkibi bo‘yicha yuz berayotgan o‘zgarishlar yer tekislash va insonning sug‘orish bilan bog‘liq faoliyati ta’sirida haydov va haydov osti qatlamlarida o‘zlashtirish davri uzoqligiga ko‘ra o‘ziga xos tarzda yuz berayotganligi aniqlangan va yoritib berilgan. Tayanch so‘z va iboralar: antropogen omil, morfologiya, mexanik tarkib, yirik chang, il, mayda qum, tadrijiy rivojlanish, arziq, sho‘x, gips, karbonat, suvda oson eruvchi tuzlar.References
1.Abakumov E., G‘.Yuldashev.U.Mirzaev. et al. The Current State of Irrigated Soils in the Central Fergana Desert under the Effect of Anthropogenic Factors //Geosciences. – 2023. – Т. 13. – №. 3. – С. 90.
2. Горбунов Б.В. Почвы Ферганской области. 1949.2-160 с. 3.Isaqov V.Y., Mirzayev U.B. Markaziy Farg‘onada shakllangan arziqli tuproqlarning xossalari va ularning inson omili ta’sirida o‘zgarishi. – Toshkent.: Fan, 2009. -228 b.
4. Isaqov V.Y. Mirzayev U.B. Arziq-sho‘xli o‘tloqi saz tuproqlarni sug‘orish ta’siridagi dinamikasi. FarDU. Ilmiy xabarlar. 2018. №6. 47-51 b.
5. Мансуров Ш.С. Шарқий Фарғона гидроморф тупроқлари ва уларнинг унумдорлигини деҳқончилик таъсирида ўзгариши. б.ф.ф.д.(PhD) илмий даражасини олиш учун тайёрланган дис. Автореферати. Фарғона. 2019. 24 б.
6. Рекомендации по мелиоративной оценке, освоению и использованию гипсоносных почв по орощаемое земледелие.- Почвенний институт им. В.В.Докучаева. М., 1979.
7. Yuldashev G‘.Mirzayev U.B. Sug‘oriladigan arziq – sho‘xli tuproqlarning antropogen omil ta’siridagi evolyutsiyasi. FarDU Ilmiy xabarlar. 2018. №5. 40-44 b.