CsF/TBACl/TGF KATALITIK SISTEMASI ISHTIROKIDA AROMATIK ATSETILEN SPIRTLARI SINTEZI
PDF

Keywords

fenilatsetilen
aldegidlar
katalizator tabiati
aromatik atsetilen spirtlari
mahsulot unumi
spektroskopiya usullari.

How to Cite

CsF/TBACl/TGF KATALITIK SISTEMASI ISHTIROKIDA AROMATIK ATSETILEN SPIRTLARI SINTEZI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(6), 488-499. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i06.067

Abstract

Ushbu tadqiqot ishida benzaldegid va uning ayrim R-almashgan hosilalari fenilatsetilen bilan o‘zaro nukleofil birikishi asosida bir qator aromatik atsetilen spirtlarini CsF/TBACl/TGF ishtirokida sintezi amalga oshirilgan. Atsetilen spirtlarini katalitik usullarda sintez qilish reaksiya bosqichlari va mexanizmi taklif etilgan, jarayonlar uchun eng muqobil sharoitlar hamda erituvchi, katalizator hamda hosil bo‘ladigan oraliq birikmalarning reaksiya tezligiga va faollanish energiyasiga ta’siri hamda optimal sharoitlari matematik modellashtirish usuli yordamida o‘rganilgan. Aldegidlar tabiatining reaksiya borishi va mahsulot unumiga ta’sir qilish qonuniyatlari, atsetilen spirtlarini hosil bo‘lishiga benzaldegid va uning R-almashgan hosilalarini reaksion qobiliyati aniqlangan. Olingan natijalar asosida aldegidlarning nisbiy samaradorlik qatori ishlab chiqilgan. Sintez qilingan birikmalarning ayrim xususiy kattaliklari va spektroskopik identifikatsiya natijalari keltirilgan.
PDF

References

1. Fatemeh Doraghia, Amir Mohammad Mahdaviana, Somaye Karimianb, Bagher Larijania, Mohammad Mahdavi Recent Progress in Application of Propargylic Alcohols in Organic Syntheses // Advanced Synthesis & Catalysis, 2023., Volume 6, Issue 46, pp. 100-102.

2. Venkat Reddy Chintareddy, Kuldeep Wadhwa, John Verkade Tetrabutyl-ammonium Fluoride (TBAF)- Catalyzed Addition of Substituted Trialkylsilyl-alkynes to Aldehydes, Ketones, and Trifluoromethyl Ketones // The Journal Organic Chemistry, 2011., Volume 76, pp. 4482-4488.

3. Neel Anand, Erick Carreira A Simple, Mild, Catalytic, Enantioselective Addition of Terminal Acetylenes to Aldehydes // Journal of the American Chemical Society, 2001, Volume 123, Issue 39, pp. 9687-9688.

4. Boyall D., Frantz D.E., Carreira E.M. Efficient Enantioselective Additions of Terminal Alkynes and Aldehydes under Operationally Convenient Conditions // Organic Letter, 2002., Volume 4, pp. 2605-2606.

5. Jie Wang, Wei Feng Zheng, Yuling Li, Yin Long Guo, Hui Qian, Shengming Ma Pd((R)-DTBM-SEGphos)Cl2-catalyzed kinetic resolution of tertiary propargylic alcohols // Organic Chemistry Frontiers, 2024., Volume 11, pp. 2477-2484.

6. Barry Trosta, Andrew Weissb The Enantioselective Addition of Alkyne Nucleophiles to Carbonyl Groups // Advanced Synthesis & Catalysis, 2009., Volume 351, pp. 963-983.

7. Ziyadullaev M.E., Nurmanov S.E., Khushbakov F.Z., Parmanov A.B. Synthesis of Aromatic Acetylene Alcohols Using the Cu(OTf)2/BOX Catalytic System and Molecular Docking Analysis // O‘zbekiston Kimyo Jurnali, 2026, № 2. 100-109 b.

8. Jinhua Song, Zhulin Tan, Jonathan Reeves, Fabrice Gallou, Nathan Yee, Chris Senanayake N-Heterocyclic Carbene Catalyzed Trifluoromethylation of Carbonyl Compounds // Organic Letters, 2005, Volume 7, No. 11, pp. 2193-2196.

9. Tirkasheva S.I., Muzalevskiy V.M., Ziyadullaev O.E. Synthesis of 2-ethynyladamantan-2-ol in the TBAF∙3H2O/DMSO catalytic system // The 3 rd International Scientific Conference «Dynamic Processes in the Chemistry of Organoelement Compounds», Kazan (Russia), 2022., p. 175.

10. Haoxuan Yuan, Yi Zhou, Xiongda Xie, Ming Bao, Kewei Chen, Kemiao Hong, Zhixiang Yu, Xinfang Xu. Enantioselective Assembly of Fully Substituted α-Amino Allenoates Through a Mannich Addition and Stepwise [3,3]-σ Rearrangement Sequence // Advanced Science, 2025, Vol. 12, №. 27, 2409334.

11. M.V. Andreev. DABCO-Catalyzed Tandem Si-Csp-Desilylation-Addition Reactions of 3-Trimethylsilyl-2-propynamides with Acetylenic Alcohols and Diols: Synthesis of β-(Propargyloxy)acrylamides // Journal of Organometallic Chemistry 1017, 2024., p. 1-10.

12. Kefeng Xie., Kai Xu., Mingqiang Liu., Xiaohong Song., Shengyuan Xu., Huayan Si. Catalysts for selective hydrogenation of acetylene: A review // Materials Today Catalysis Volume 3, 2023., pp. 1-15.

13. Zhicong Lin, Boxiang Liu, Yu Wang, Siju Li, Shifa Zhu. Synthesis of vinyl-substituted alcohols using acetylene as a C2 building block // Chemical Science 2023, Volume 14, pp. 1912-1918.

14. Ana-Luiza Lucke, Lucas Pruschinski, Tyll Freese, Andreas Schmidt. Arkivoc (Archive for Organic Chemistry) 2020, part VII, pp. 94-104.

15. Zewei Jin, Qiang Li, Maoshuai Zhu, Yanqiong Zhang, Xufei Yan, Xiangge Zhou. Palladium-catalyzed carbon–carbon bond cleavage of primary alcohols: decarbonylative coupling of acetylenic aldehydes with haloarenes. Royal Society of Chemistry Advances 2025, Volume 15, 7826. pp. 1-6.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Copyright (c) 2026 M.E Ziyadullayev, S.E Nurmanov, S.A Suyunov, P.X G'aniyev, Nodirabegim Abdullaziz qizi Alimova (Author)