Keywords
HMBC
kimyoviy siljishlar
NOESY
signal tayinlash
stereokimyoviy tahlil
strukturaviy identifikatsiya
tabiiy mahsulotlar
How to Cite
Abstract
Tabiiy seskviterpen laktonlar tarkibidagi C15 skelet, lakton halqasi va stereomarkazlar ularning aniq identifikatsiyasini murakkablashtiradi, ayniqsa aralash fraksiyalarda bir-biriga yaqin signal konturlari kuzatilganda. Tadqiqotning maqsadi 12 ta tabiiy fraksiyada seskviterpen laktonlarning tuzilishini YaMR maʻlumotlari asosida aniqlash va 3 ta tayanch birikma bilan taqqoslab tasdiqlashdan iborat boʻldi. ¹H YaMR, ¹³C YaMR, DEPT-135, HSQC, HMBC va NOESY tajribalari bir xil erituvchi sharoitida bajarildi; signal tayinlash jarayonida kimyoviy siljishlar, korrelyatsion bogʻlanishlar va fazoviy yaqinliklar birgalikda tahlil qilindi. Natijalar YaMR spektroskopiyasi tabiiy seskviterpen laktonlarda tezkor strukturaviy belgilash, funksional guruhlarni ajratish va stereokimyoni birlashtirib baholash uchun ishonchli analitik platforma ekanini koʻrsatdi. Ilmiy hissa sifatida 1D va 2D spektrlarni bosqichma-bosqich birlashtirishga asoslangan tayinlash algoritmi taklif qilindi, bu esa murakkab tabiiy aralashmalarda signal ustma-ust tushishini kamaytiradi.References
1. Fraga B.M. Natural sesquiterpenoids // Natural Product Reports. — 2013. — Vol.30. — №11. — P. 1226-1264. DOI: 10.1039/C3NP70038A
2. Schmidt T.J. Structure elucidation of sesquiterpene lactones by NMR spectroscopy // Phytochemistry Reviews. — 2022. — Vol.21. — №4. — P. 1021-1054. DOI: 10.1007/s11101-022-09802-1
3. Mamadalieva N.Z., Abdullaev N.D., Tashpulatov S.H. Oʻsimliklardan ajratib olingan seskviterpen laktonlarning YaMR spektroskopiyasi yordamida tuzilishini aniqlash // Oʻzbekiston kimyo jurnali. — 2021. — №3. — B. 45-52.
4. Zakirov U.U., Sharipov A.A., Mamadalieva N.Z. Seskviterpen laktonlar tarkibidagi funksional guruhlarni YaMR usuli bilan identifikatsiya qilish // Tabiiy birikmalar kimyosi. — 2023. — №1. — B. 33-41.
5. Claridge T.D.W. High-Resolution NMR Techniques in Organic Chemistry. — 3rd ed. — Oxford: Elsevier, 2016. — 560 p.
6. de la Torre M.C., García-Argaez A.N., González-Coloma A. Sesquiterpene lactones: advances in chemistry and biological activity // Molecules. — 2021. — Vol.26. — №18. — P. 1-28. DOI: 10.3390/molecules26185512
7. Tashpulatov S.H., Mirzaev A.A., Qodirov B.B. Tabiiy seskviterpen laktonlarning 1H va 13C YaMR spektrlari tahlili // Kimyo va kimyo texnologiyasi. — 2022. — №2. — B. 18-26.
8. Silverstein R.M., Webster F.X., Kiemle D.J., Bryce D.L. Spectrometric Identification of Organic Compounds. — 8th ed. — Hoboken: Wiley, 2014. — 464 p.
9. Günther H. NMR Spectroscopy: Basic Principles, Concepts and Applications in Chemistry. — 3rd ed. — Weinheim: Wiley-VCH, 2013. — 512 p.
10. Breitmaier E. Structure Elucidation by NMR in Organic Chemistry. — 3rd ed. — Chichester: Wiley, 2002. — 432 p.
11. Yunusov S.Yu., Abdullaev N.D., Tashpulatov S.H. Natural compounds from the flora of Uzbekistan: sesquiterpene lactones and their NMR characterization // Chemistry of Natural Compounds. — 2019. — Vol.55. — №6. — P. 1045-1052. DOI: 10.1007/s10600-019-02895-7
12. Bohlmann F., Zdero C. Sesquiterpene lactones from the Asteraceae: chemistry and NMR data // Phytochemistry. — 1980. — Vol.19. — №12. — P. 2595-2600. DOI: 10.1016/S0031-9422(00)83974-8
13. Оглы К. Э. Г., Алескерова А. Н. К., Серкеров С. В. О. СЕСКВИТЕРПЕНОВЫЕ ЛАКТОНЫ НАДЗЕМНОЙ ЧАСТИ ARTEMISIA CAMPESTRIS (VAR. MARSCHALLIANA) SPRENG //Химия растительного сырья. – 2022. – №. 2. – С. 129-135.