Vol. 8 No. 2 (2026), Series A
Vol. 8 No. 2 (2026)

XORAZM VILOYATIDAGI MANZARALI DARATLARDA UCHRAYDIGAN KSEROFAG HASHORATLARNING HAYOTIY SIKLI VA BIOEKOLOGIYASI

Series A
Published 2026-03-18
Doschanova Manzura Babajanovna
Xorаzm Mа’mun аkаdemiyаsi kаttа ilmiy xodimi
Babajanov Kamronbek Xushnudovich
Xorazm Ma’mun akademiyasi doktoranti
PDF

Keywords

Kserofag hashoratlar, Xorazm viloyati, manzarali daraxtlar, bioekologiya, hayotiy sikl, fenologiya, Coleoptera, Lepidoptera

How to Cite

XORAZM VILOYATIDAGI MANZARALI DARATLARDA UCHRAYDIGAN KSEROFAG HASHORATLARNING HAYOTIY SIKLI VA BIOEKOLOGIYASI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(2), 430-435. https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.059
ACM ACS APA ABNT Chicago Harvard IEEE MLA Turabian Vancouver AMA

Download Citation

Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Abstract

.Ushbu maqolada Xorazm viloyatidagi manzarali daraxtlarda uchraydigan kserofag hashoratlarning hayotiy sikli va bioekologik xususiyatlari tahlil qilindi. Hududning keskin kontinental, qurg‘oqchil iqlimi (yillik yog‘in miqdori 80–110 mm, yozda harorat +40–45°C gacha yetishi) kserofag turlar rivojlanishiga qulay sharoit yaratadi. Tadqiqot davomida manzarali daraxtlar — tut (Morus alba), chinor (Platanus orientalis), terak (Populus spp.), qarag‘ay (Pinus eldarica) va archa (Juniperus spp.) — da uchraydigan Coleoptera va Lepidoptera turkumiga mansub zararkunandalar o‘rganildi. Xususan, Capnodis cariosa (Buprestidae), Scolytus rugulosus (Curculionidae), Lymantria dispar (Erebidae) kabi turlarning ontogenez bosqichlari, fenologik davrlari va ekologik moslashuv mexanizmlari aniqlashtirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, kserofag hashoratlar asosan bir yoki ikki avlod beradi, lichinka bosqichi uzoq davom etadi va daraxt po‘stlog‘i hamda kambiy qavatida rivojlanadi. Ularning bioekologiyasi Xorazmning sho‘rxok tuproqlari, past namlik va yuqori insolyatsiya sharoitiga moslashganligi bilan xarakterlanadi.

PDF

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati markazi. “Xorazm viloyati iqlim ma’lumotlari.” Toshkent, 2021, 15–22-betlar.

2. Xodjayev Sh.T. “O‘zbekiston o‘rmon zararkunandalari.” Toshkent: Fan, 2015, 41–55-betlar.

3. Yaxontov V.V. “Entomologiya asoslari.” Toshkent, 1991, 24–33-betlar.

4. Nurmuhamedov A.N. “O‘zbekistonning manzarali daraxtlari va ularning zararkunandalari.” Toshkent, 2018, 60–68-betlar.

5. Dospekhov B.A. “Metodika polevogo opyta.” Moskva, 1985, 50–58-betlar.

6. Bey-Bienko G.Ya. “Opredelitel nasekomyx.” Moskva, 1965, 80–95-betlar.

7. Volkovitsh M.G. “Buprestidae of Central Asia.” Moskva, 2006, 110–125-betlar.

8. Grunin K.Ya. “Koroedy Sredney Azii.” Toshkent, 1975, 70–85-betlar.

9. Forbush E.H., Fernald C.H. “The Gypsy Moth.” Boston, 1896, 90–100-betlar.

10. IPCC. “Climate Change 2021: Impacts, Adaptation.” Cambridge University Press, 2021, 60–75-betlar.

11. Bekuzin A.A. “Ekologiya nasekomyx pustynnyx zon.” Toshkent, 2012, 40–59-betlar.

12. Sharipov S.A. “O‘zbekiston entomofaunasi.” Toshkent, 2019, 120–138-betlar.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.