Abstract
Mazkur maqolada frazeologik birliklar tarkibida kognitiv metaforalarning shakllanishi, semantik tuzilishi hamda undagi o‘ziga xos ifodalanish xususiyatlari kognitiv lingvistika nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi va shu xususida so‘z olib boriladi. Ushbu tadqiqotda metaforaning konseptual model sifatidagi mohiyati, manba va nishon domenlar o‘rtasidagi semantik ko‘chish mexanizmlari hamda frazeologizmlarning milliy tafakkur bilan bog‘liqligi ilmiy asosda yoritiladi. Bundan tashqari, tana konsepti, fazoviy yo‘nalish va harakat metaforalari asosida shakllangan iboralar misolida insonning hissiy va ruhiy holatlarini konseptuallashtirish jarayonini ham misollar orqali ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, kognitiv metaforaning til, tafakkur va madaniyat o‘rtasidagi uzviy munosabatni ochib beruvchi muhim nazariy va amaliy vosita ekanini alohida tasdiqlaydi. Maqolaning o‘ziga xos jihatlari yaqqol namoyon bo‘ladi.References
1. Kövecses Z. Metaphor: A Practical Introduction. – Oxford: Oxford University Press, 2010.
2. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980.
3. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: Fan, 1978.
4. Rahmatullayev Sh., Abdullayev A. va boshq. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2022.
5. Rashidova U. O‘zbek tilidagi somatik iboralarning semantik-pragmatik tahlili (ko‘z, qo‘l va yurak komponentli iboralar misolida): filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) diss. – Samarqand, 2018.
6. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Toshkent: Fan, 2006.
7. Yo‘ldoshev B. O‘zbek tilida frazeologiya muammolari. – Toshkent: Muharrir, 2014.
8. Вежбицкая А. Сравнение. Градация. Метафора // Теория метафоры. – М.: Прогресс, 1990. – С. 133–152.
9. Чудинов А.П. Россия в метафорическом зеркале: когнитивное исследование политической метафоры (1991-2000). – Екатеринбург: УрГПУ, 2001. – 238 с.
10. Алефиренко, Н.Ф. Фразеология в свете современных лингвистических парадигм: Монография. – М.: ООО Издательство «ЭЛПИС», 2008. – 271 с.