Abstract
Mazkur maqolada korpus lingvistikasining muhim tarkibiy vositasi hisoblangan konkordans tizimlarining nazariy asoslari, funksional imkoniyatlari va texnik yechimlari o‘zbek she’riyati materiallari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida konkordanser dasturlarining asosiy funksiyalari — kalit so‘z bo‘yicha qidiruv, KWIC (Key Word In Context) ko‘rinishida kontekstual taqdimot, chastotani aniqlash, kollokatsiyalarni ajratish hamda statistik tahlil imkoniyatlari ilmiy asosda yoritilgan. Amaliy qismda Abdulla Oripov, Muhammad Yusuf va Shavkat Rahmon she’riyati asosida mualliflik korpusi shakllantirilib, maxsus konkordanser tizimi ishlab chiqildi. Korpus qidiruv jarayoni ikki bosqichda amalga oshirilib, foydalanuvchiga muallif, asar, janr va kontekst chastotasi haqida ma’lumotlar hamda to‘liq konkordans natijalari taqdim etiladi. Tadqiqot natijalari poetik konkordanslar asosida leksik-semantik, stilistik, sintaktik va tematik tahlillarni amalga oshirish imkoniyati asoslab beradi.
References
1. Sh.Hamroyeva. O‘zbek tili mualliflik korpusini tuzishning lingvistik asoslari: fil.fan.bo‘yicha falsafa doktorlik ishi dis. – Buxoro, 2018. – P. 250.
2. G.Toirova. O‘zbek tili milliy korpusini yaratishning nazariy va amaliy masalalari: Fil.fan doktori dissertatsiyasi avtoreferati. – Buxoro, 2021.
3. D.Axmedova. Atov birliklarini o‘zbek tili korpuslari uchun leksik-semantik teglashning lingvistik asos va modellari: fil.fan.bo‘yicha falsafa doktorlik ishi dis. Buxoro, 2020.
4. A.Eshmuminov. O‘zbek tili milliy korpusi sinonim so‘zlar bazasini yaratish asoslari: fil.fan.bo‘yicha falsafa doktorlik ishi dis. – Termiz, 2019. – P.140.
5. O.Xidirov. Milliy korpus uchun parsing dasturi yaratishning lingvistik asoslari. fil.fan.bo‘yicha falsafa doktorlik ishi dissertatsiyasi. – 2021.
6. Inglizcha matnlarni o‘zbek tiliga tarjima qilish dasturining lingvistik ta’minoti (sodda gaplar misolida). fil.fan.bo‘yicha falsafa doktorlik ishi dissertatsiyasi. – Toshkent, 2018.
7. N.Abduraxmonova, (2020). Kompyuter lingvistikasi. Uslubiy qo‘llanma. – Toshkent, 2020.
8. B.Elov. Tabiiy tilni qayta ishlash(NLP)da spacy modulidan foydalanish. Ilm-fan va innovatsion rivojlanish jurnali. 4/2022, pages 42-54.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.