YUQORI MALAKALI SPORTCHILARDA MUSOBAQA JARAYONIDAGI ARTERIAL BOSIMNING O‘ZGARISHI VA TIKLANISH JARAYONLARI
PDF

Keywords

arterial bosim
yuqori malakali sportchi
musobaqa jarayoni
yurak-qon tomir tizimi
tiklanish
jismoniy yuklama
funksional holat

How to Cite

YUQORI MALAKALI SPORTCHILARDA MUSOBAQA JARAYONIDAGI ARTERIAL BOSIMNING O‘ZGARISHI VA TIKLANISH JARAYONLARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(5.), 2070-2075. https://doi.org/10.70728/c.series.jis.v08.i05.003

Abstract

Ushbu maqolada yuqori malakali sportchilarda musobaqa jarayonida arterial qon bosimining o‘zgarish xususiyatlari hamda mashqdan keyingi tiklanish davrining fiziologik mexanizmlari yoritiladi. Sport faoliyatida arterial bosimning oshishi nafaqat jismoniy yuklama, balki ruhiy zo‘riqish, raqobat muhiti, emotsional qo‘zg‘alish va vegetativ nerv tizimi faolligi bilan ham bog‘liq ekanligi tahlil qilinadi. Maqolada sistolik va diastolik bosim, puls bosimi, yurak-qon tomir tizimining moslashuvchanligi, tiklanish tezligi kabi ko‘rsatkichlarning sportchi funksional holatini baholashdagi ahamiyati asoslab beriladi. Shuningdek, musobaqadan keyingi tiklanish jarayonlarini boshqarishda individual yondashuv, dam olish, nafas mashqlari, gidratatsiya va psixologik barqarorlikning o‘rni ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqot mavzusi sport tibbiyoti, jismoniy tarbiya nazariyasi va amaliy sport tayyorgarligi uchun muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
PDF

References

1. Агаджанян Н.А., Баевский Р.М., Берсенева А.П. Учение о здоровье и проблемы адаптации. — Москва: РУДН, 2006. — 284 с.

2. Солодков А.С., Сологуб Е.Б. Физиология человека. Общая. Спортивная. Возрастная. — Москва: Советский спорт, 2012. — 624 с.

3. Платонов В.Н. Система подготовки спортсменов в олимпийском спорте. Общая теория и ее практические приложения. — Киев: Олимпийская литература, 2015. — 680 с.

4. Дубровский В.И. Спортивная медицина. — Москва: Владос, 2005. — 528 с.

5. Макарова Г.А. Спортивная медицина. — Москва: Советский спорт, 2003. — 480 с.

6. Волков Н.И., Несен Э.Н., Осипенко А.А., Корсун С.Н. Биохимия мышечной деятельности. — Киев: Олимпийская литература, 2000. — 503 с.

7. Ильин Е.П. Психофизиология физического воспитания. — Санкт-Петербург: Питер, 2008. — 272 с.

8. Матвеев Л.П. Общая теория спорта и ее прикладные аспекты. — Москва: Советский спорт, 2010. — 340 с.

9. Верхошанский Ю.В. Основы специальной физической подготовки спортсменов. — Москва: Советский спорт, 2013. — 331 с.

10. Wilmore J.H., Costill D.L., Kenney W.L. Physiology of Sport and Exercise. — Champaign: Human Kinetics, 2015. — 627 p.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Copyright (c) 2026 Asad Xushvakovich Samandarov (Author)