SINXRON AI-TARJIMA TIZIMLARIDA INGLIZ VA O'ZBEK TILLARINING SEMANTIK-SINTAKTIK ASIMMETRIYASI VA LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (META-MAKON MATERIALLARI ASOSIDA)
PDF

Keywords

sun’iy intellekt
sinxron tarjima
semantik asimmetriya
sintaktik transformatsiya
lingvopragmatika
meta-makon
ingliz tili
o‘zbek tili
avtomatik tarjima
neyron tarmoqlar.

How to Cite

SINXRON AI-TARJIMA TIZIMLARIDA INGLIZ VA O’ZBEK TILLARINING SEMANTIK-SINTAKTIK ASIMMETRIYASI VA LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (META-MAKON MATERIALLARI ASOSIDA). (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(05), 802-810. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.109

Abstract

Mazkur maqolada sinxron sun’iy intellekt asosidagi tarjima tizimlarida ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi semantik-sintaktik asimmetriya hamda lingvopragmatik xususiyatlar meta-makon materiallari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida real vaqt rejimida ishlovchi AI-tarjima tizimlarining matnni qayta ishlash mexanizmlari, semantik moslik darajasi, sintaktik transformatsiyalar va pragmatik ma’no uzatilishidagi muammolar o‘rganildi. Ingliz tilining analitik tabiatga egaligi va o‘zbek tilining agglutinativ xususiyatlari tarjima jarayonida strukturaviy nomutanosibliklarni yuzaga keltirishi aniqlandi. Shuningdek, meta-makon kommunikatsiyalarida kontekst, diskurs, emotsional bo‘yoqdorlik va madaniy birliklarning avtomatik tarjimada yetarli darajada aks etmasligi kuzatildi. Tadqiqot natijalari sinxron AI-tarjima tizimlarini takomillashtirish, o‘zbek tili korpuslarini boyitish va pragmatik modellashtirish algoritmlarini rivojlantirish zarurligini ko‘rsatadi.
PDF

References

1. Speech and Language Processing Jurafsky D., Martin J. H. Speech and Language Processing: An Introduction to Natural Language Processing, Computational Linguistics, and Speech Recognition. 3rd ed. draft. Stanford University, 2023.

2. Neural Machine Translation Koehn P. Neural Machine Translation. Cambridge: Cambridge University Press, 2020.

3. Machine Translation Poibeau T. Machine Translation. Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2022.

4. Computational Linguistics Eisenstein J. Introduction to Natural Language Processing. Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2023.

5. Pragmatics Yule G. Pragmatics. Oxford: Oxford University Press, 2020 reprint edition.

6. The Cambridge Handbook of Translation Malmkjær K. (ed.). The Cambridge Handbook of Translation. Cambridge: Cambridge University Press, 2022.

7. Transformer neural network Vaswani A., Shazeer N., Parmar N. et al. “Attention Is All You Need.” Advances in Neural Information Processing Systems, 2020 reprint edition.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Copyright (c) 2026 Ashurali Eshkeldi o'g'li Jumayev (Author)