SURXON — SHEROBOD VOHASINING AHOLISINING AN’ANAVIY HUNARMANDCHILIGI VA UNING TRANSFORMATSION JARAYONLARINING TA’SIRI (XX ASR VA XXI ASR BIRINCHI CHORAGI)

Abstract

Ushbu maqolada Surxon — Sherobod vohasi aholisining an’anaviy hunarmandchilik faoliyati, uning XX asr va XXI asr birinchi choragidagi transformatsion jarayonlari hamda ushbu o‘zgarishlarning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy oqibatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi voha hududida shakllangan kulolchilik, to‘qimachilik, kashtachilik, duradgorlik va temirchilik kabi hunarmandchilik turlarining tarixiy ildizlarini, sovet davridagi markazlashtirilgan iqtisodiy tizim ta’sirida yuz bergan o‘zgarishlarni, mustaqillik yillaridagi tiklanish jarayonlarini va zamonaviy bozor munosabatlari sharoitida shakllangan yangi dinamikani ilmiy asosda o‘rganishdir. Maqolada tarixiy-etnografik tahlil, arxiv hujjatlari, dala kuzatuvlari va zamonaviy manbalarni solishtirish usullari qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, XX asrning ikkinchi yarmida hunarmandchilik jamoa xo‘jaliklari va sanoatlashtirish jarayonlarida qisman cheklandi, ammo an’anaviy bilimlar oilaviy makonlarda saqlanib qoldi. XXI asr boshlarida esa madaniy merosni qo‘llab-quvvatlash dasturlari, ichki va tashqi turizm talabi, hamda hunarmandlar uyushmalarining faollashuvi tufayli an’anaviy kasblar qayta jonlandi. Biroq, transformatsion jarayonlar hunarmandchilikning tijoratlashuvi, yosh avlodning qiziqishining pasayishi va autentik uslublar bilan zamonaviy talablar o‘rtasidagi muvozanat muammosini yuzaga keltirdi. Maqola yakunida vohaning hunarmandchilik merosini barqaror rivojlantirish, yosh mutaxassislarni jalb qilish va madaniy-iqtisodiy siyosatni takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.