SENNA TORA L. O‘SIMLIGINI IN VITRO SHAROITIDA MIKROKLONAL KO‘PAYTIRISH TEXNOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH
PDF

Keywords

Senna tora
in vitro
mikroklonal ko‘paytirish
Murashige va Skoog muhiti
fitogormonlar
regeneratsiya
ildizlanish
biotexnologiya
dorivor o‘simliklar.

How to Cite

SENNA TORA L. O‘SIMLIGINI IN VITRO SHAROITIDA MIKROKLONAL KO‘PAYTIRISH TEXNOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(5), 1440-1449. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.186

Abstract

Mazkur tadqiqotda Senna tora L. o‘simligini in vitro sharoitida mikroklonal ko‘paytirishning ilmiy asoslangan va samarali texnologiyasi ishlab chiqilgan hamda fitogormonlar kombinatsiyasining regeneratsiya va ildizlanish jarayonlariga ta’siri kompleks baholangan. Tadqiqot natijalari urug‘larning garmonsiz Murashige va Skoog (MS) ozuqa muhitida maksimal unuvchanlikka ega ekanligini ko‘rsatib, unish darajasi 100% ni, umumiy o‘rtacha unuvchanlik esa 91% ni tashkil etdi. Mikroklonal ko‘paytirish bosqichida MS + BAP (1.0 mg/L) + kinetin (0.5 mg/L) kombinatsiyasi eng yuqori regeneratsiya samaradorligini ta’minlab, ko‘payish koeffitsienti 3.5 ± 0.4 ga yetdi, bu sitokininlarning hujayra bo‘linishi va novda hosil bo‘lish jarayonidagi yetakchi rolini tasdiqlaydi. Ildizlanish bosqichida esa ½ MS + IBA (0.5 mg/L) muhitida 100% ildizlanish va rivojlangan ildiz tizimi olingan, bu auksinlarning differensiasiya jarayonlarini rag‘batlantiruvchi yuqori samaradorligini ko‘rsatadi. Olingan natijalar Senna tora o‘simligini tez, genetik jihatdan barqaror va yuqori sifatli ko‘chatlar olish imkonini beruvchi samarali biotexnologik platforma sifatida in vitro mikroklonal ko‘paytirish texnologiyasining amaliy va ilmiy ahamiyatini asoslaydi.
PDF

References

1. World Health Organization. (2019). WHO global report on traditional and complementary medicine

2019. Geneva: World Health Organization.

2. Newman, David J., & Cragg, Gordon M. (2020). Natural products as sources of new drugs over the nearly four decades from 01/1981 to 09/2019. Journal of Natural Products, 83(3), 770–803. https://doi.org/10.1021/acs.jnatprod.9b01285

3. Chen, Shilin, Yu, Han, Luo, Hongmei, Wu, Qiang, Li, Changfu, & Steinmetz, André. (2016). Conservation and sustainable use of medicinal plants: Problems, progress, and prospects. Chinese Medicine, 11(1), 37. https://doi.org/10.1186/s13020-016-0108-7

4. Canter, Peter H., Thomas, Howard, & Ernst, Edzard. (2005). Bringing medicinal plants into cultivation: Opportunities and challenges for biotechnology. Trends in Biotechnology, 23(4), 180–185. https://doi.org/10.1016/j.tibtech.2005.02.002

5. Murch, Susan J., & Saxena, Praveen K. (2001). Molecular pharming: Production of pharmaceuticals in plants. Current Opinion in Biotechnology, 12(2), 149–153. https://doi.org/10.1016/S0958-1669(00)00196-6

6. Akerele, Olatunde. (1993). Nature’s medicinal bounty: Don’t throw it away. World Health Forum, 14(4), 390–395.

7. George, Edwin F., Hall, Michael A., & De Klerk, Geert-Jan. (2008). Plant propagation by tissue culture (3rd ed.). Dordrecht: Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-5005-3

8. Bhojwani, Sant Saran, & Razdan, Mohammad K. (1996). Plant tissue culture: Theory and practice. Amsterdam: Elsevier. ISBN: 978-0444816238 (monograpy)

9. Skoog, Folke, & Miller, Carlos O. (1957). Chemical regulation of growth and organ formation in plant tissues cultured in vitro. Symposia of the Society for Experimental Biology, 11, 118–131.

10. Davies, Peter J. (2010). Plant hormones: Biosynthesis, signal transduction, action! (3rd ed.). Dordrecht: Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-2686-7

11. Murashige, Toshio, & Skoog, Folke. (1962). A revised medium for rapid growth and bio assays with tobacco tissue cultures. Physiologia Plantarum, 15(3), 473–497. https://doi.org/10.1111/j.1399-3054.1962.tb08052.x

12. Purohit, SS va Vyas, SP (2004) Dorivor o'simliklarni yetishtirishga ilmiy yondashuv, jumladan, qayta ishlash va moliyaviy ko'rsatmalar. Agrobios, Jodhpur, Hindiston, 1-3.

13. Islam, Mohammad Zahirul, Kang, Sun-Woong, Koo, Na-Gyeong, Kim, Ye-Jin, Kim, Jae Kwang, & Lee, Young-Tack. (2023). Changes in antioxidant bioactive compounds of Cassia tora Linn. seed during germination. Food Science & Nutrition, 11(6), 3180–3192. https://doi.org/10.1002/fsn3.3300

14. Rahman, Mohammad Mizanur, Hossain, Md. Shahadat, Islam, Md. Saiful, Rahman, Md. Mizanur, & Uddin, Md. Jashim. (2023). Evaluation of Senna tora (L.) Roxb. leaves as a source of bioactive molecules with antioxidant, anti-inflammatory and antibacterial potential. Heliyon, 9(5), e16085. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e16085

15. Arya, Vandana, & Yadav, Jitendra Pratap. (2010). Antioxidant activity and total phenolics in leaf extracts of Cassia tora L. Pharmacologyonline, 2, 1030–1036.

16. Ismoilova, Karomat M., Kushiev, Khabibjon Kh., Khidyrova, Nargiza K., Turdikulov, T., Ablakulova, Nodira A., Abdikulov, Zafar U., Djurayev, Tursun A., Amanboyeva, Rano S., Jumanov, Ulugbek T., & Kuliev, Tohir X. (2026). Dynamics of flavonoid accumulation during the flowering phenological phase of narrow-leaf vetch (Vicia angustifolia L.) under saline soil conditions. Journal of Global Innovations in Agricultural Sciences, 14(2), 79–84. https://doi.org/10.22194/JGIAS/26.1841

17. Ikeuchi M, Sugimoto K, Iwase A. Plant callus: mechanisms of induction and repression. Plant Cell. 2013 Sep;25(9):3159-73. doi: 10.1105/tpc.113.116053. Epub 2013 Sep

27. PMID: 24076977; PMCID: PMC3809525.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Copyright (c) 2026 D Aliyeva, N Ablakulova, H.H Qo'shiyev (Author)