Keywords
urbanizatsiya
iqlim transformatsiyasi
shahar issiqlik oroli
korrelyatsion tahlil
atmosfera ifloslanishi
shahar florasi
gidrotermik stress
ekologik koridor
antropogen omil
mikroklimat.
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada urbanizatsiya jarayonlarining jadallashishi sharoitida Namangan shahri ekotizimidagi iqlimiy oʻzgarishlar va atmosfera havosining ifloslanish dinamikasi oʻrtasidagi oʻzaro korrelyatsion bogʻliqliklar tahlil qilingan. Oxirgi 30 yillik (1991– 2020-yy.) meteorologik va monitoring ma’lumotlari asosida hududda oʻrtacha yillik haroratning koʻtarilgani, yogʻingarchilik va nisbiy namlikning esa mos ravishda pasayganligi aniqlangan. Shaharda sanoat va transport yuklamasi ortishi natijasida vujudga kelgan “shahar issiqlik oroli” fenomeni hamda uning oʻsimliklar fenologiyasiga ta’siri yoritilgan Shuningdek, antropogen ta’sir ostida tuproq qoplamining transformatsiyalashishi va gidrologik tarmoqlarning ekologik koridor sifatidagi roli baholangan. Iqlim isishi va gidrotermik stress sharoitida shahar ekotizimining barqarorligini ta’minlash hamda “yashil qalqon”ni shakllantirish boʻyicha strategik tavsiyalar ishlab chiqilgan.References
1. Gorchakovskiy P.L. Tendensii antropogennix izmeneniy rastitelnogo pokrova Zemli // Botanicheskiy jurnal. – 1979. – T. 64, № 12. – C. 1697–1714.
2. Kurbatova A.S., Bashkin V.N., Kasimov N.S. Ekologiya goroda. – M.: Nauchniy mir, 2004. – 624 s.
3. Kent D.H. The Historical Flora of Middlesex. // The Ray Society – 1975. – C. 673.
4. Naraliyeva N.M., Sidiqjanov N.M., Ibroximova G.A., Fazliddinov F.G. Andijon shahri urbanoflorasida tarqalgan adventiv (invaziv) turlarning zamonaviy holati // AndDU Ilmiy xabarnoma. – 2023. – №4. – B. 37-48.
5. Serebryakov I.G. Ekologicheskaya morfologiya rasteniy. – M.: Vis. shk., 1962. – 378 s.
6. Sidiqjanov N.M. Andijon shahri urbanoflorasining zamonaviy holati va ekologiyasi: Diss. … kand. biol. nauk. – Andijon, 2024. – 48 b.
7. Xoshimov X.R. Farg‘ona vodiysi shimoliy adirlarining florasi // diss… kand. bio. nauk. Toshkent, 2023. – 68-b.
8. Whittaker R.H. Communities and Ecosystems. – New York: Macmillan, 1975. – 385 p.
9. Wittig R. Siedlungsvegetation. – Stuttgart: Ulmer, 2002. – 252 s.
10. Zakirov K.Z. Flora i rastitelnost basseyna reki Zeravshan. Rastitelnost. Ch.I. – 1955. – 208 s.
11. Shermuxamedov U., Arziqulov M. Namangan shahri iqlimi o‘zgarishi tahlili va uning atmosfera gazlari konsentratsiyasiga bog‘liqligi // O‘zMU Ilmiy jurnali. – 2023. – B. 360-363.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Sayyora Xusniddin qizi Muxiddinova, Nodirbek Maxmud o'g'li Sidiqjanov, Gʻapporov Faxriddin Sharabidinovich (Author)