Abstract
Ushbu tadqiqot neonikotinoid guruhiga mansub pestitsid bo'lgan nitepiramni biologik va farmatsevtik matritsalarda miqdoriy aniqlash uchun yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi (YUEJX) hamda UV-spektrofotometrik tahlil usullarini optimallashtirish va validatsiyaga bag'ishlangan. YUEJX usuli uchun Phenomenex Luna C18 statsionar fazasi, atsetonitril va fosfatli bufer (65:35, v/v, pH 3.0) mobil fazasi optimal sifatida aniqlandi. Spektrofotometrik tahlilda 254 nm to'lqin uzunligi qo'llanildi. Ikkala usul ICH Q2(R1) va FDA bioanalitik usullarni validatsiya qilish bo'yicha ko'rsatmalariga muvofiq to'liq validatsiya bosqichlaridan o'tkazildi. YUEJX usuli uchun chiziqlilik diapazoni 1–250 mkg/sm³, aniqlash chegarasi (LOD) 0.08 mkg/sm³, miqdorlash chegarasi (LOQ) 0.25 mkg/sm³ bo'lib, korrelyatsiya koeffitsienti R² = 0.9996 ni tashkil etdi. Sintetik biologik matritsalarda (plazma va siydik) qayta topish darajasi YUEJX usulida 98.2 ± 1.8%, spektrofotometrik usulda esa 96.5 ± 2.1% ni tashkil etdi. Ishlab chiqilgan usullar farmakologik tadqiqotlar, sifat nazorati va ekotoksikologik monitoring sohalari uchun ilmiy- amaliy ahamiyat kasb etadi.References
Chen X., Liu Z.W., Wang H.Y. Photodegradation kinetics and toxicity of nithiazine and nithenpyram. Environmental Science & Technology. 2021; 55(8): 4923–4932. DOI: 10.1021/acs.est.0c07623
2. ECHA (European Chemicals Agency). Nithenpyram – Substance Information. Helsinki: ECHA, 2021. [Online] URL: https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.107.099
3. Elmasry M.S., Shaaban I.A., El-Gohary N.S. Spectrophotometric and chromatographic methods for determination of nithenpyram in pharmaceutical formulations. Analytical Chemistry Letters. 2019; 9(3): 245–258. DOI: 10.1080/22297928.2019.1619827
4. FAO. Pesticide use and trade statistics
2023. Rome: Food and Agriculture Organization, 2023. 94 p.
5. FDA (U.S. Food and Drug Administration). Bioanalytical Method Validation: Guidance for Industry. Silver Spring, MD: FDA, 2018. 44 p.
6. García R., Martínez A.L., Fernández E. Sample preparation strategies for pesticide residue bioanalysis in plasma. Journal of Chromatography B. 2022; 1201:
123127. DOI: 10.1016/j.jchromb.2022.123127
7. Khabibullaev, S., Yuldashev, N., & Mamazulunov, N. (2023). Metabolic changes in the body as the result of long-term use of artificial sweetener-sodium cyclamate. Science and innovation, 2(D10), 64-70.
8. Khatkar A., Khatkar S. RP-HPLC method development and validation of nithenpyram in tablet dosage form. Asian Journal of Pharmaceutical and Clinical Research. 2010; 3(1): 51–54.
9. Қодиров, Р. Ш., Мамазулунов, Н. Х., Ботиров, Э. Х., & Юсупов, М. М. (2020). Флавоноиды russowia sogdiana (BGE). fedsch. Экономика и социум, (12-1), 628-631.
10. Rust M.K., Dryden M.W., Halos L. Nithenpyram efficacy in cats and dogs with fleas. Veterinary Record. 2003; 152(3): 74–78. DOI: 10.1136/vr.152.3.74
11. Smith J.A., Johnson M.B., Williams P.T. Modern bioanalytical method development and validation in pharmaceutical research. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis. 2022; 198:
114853. DOI: 10.1016/j.jpba.2021.114853
12. Мамазулунов, Н. (2021). Послеоперационные острые эрозии и язвы и их клинико-биохимичесий прогноз. Экономика и социум, (3-2 (82)), 116-119.
13. Tomizawa M., Casida J.E. Neonicotinoid insecticide toxicology: mechanisms of selective action. Annual Review of Pharmacology and Toxicology. 2005; 45: 247–268. DOI: 10.1146/annurev.pharmtox.45.120403.095930
14. Мамазулунов, Н. Х., Ботиров, Э. Х., & Юсупов, М. М. (2020). Флавоноиды russowia sogdiana (BGE). fedsch. Экономика и социум, (12 (79)), 628-631.
15. Zhou Y., Yang R., Tang S., Hu X. Ultra-performance liquid chromatography–tandem mass spectrometry for simultaneous determination of six neonicotinoids in water. Journal of Separation Science. 2022; 45(9): 1721–1730. DOI: 10.1002/jssc.202100826

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Sirajidin Talibjanovich Mirzaalimov (Author)