LOVIYA O’SIMLIGIDAN OLINGAN ENDOFIT ZAMBURUG’INING PARAZIT NEMATODALARGA QARSHI TA’SIRI
PDF

Keywords

endofit zamburug‘
ildiz bo‘g‘ma nematodasi (Meloidogyne spp.)
izolyat
in vitro
ikkilamchi metabolit.

How to Cite

LOVIYA O’SIMLIGIDAN OLINGAN ENDOFIT ZAMBURUG’INING PARAZIT NEMATODALARGA QARSHI TA’SIRI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(5), 470-481. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.063

Abstract

O‘simlik paraziti bo‘lgan umurtqasiz nematodalar hozirgi kunga kelib kartoshka, pomidor, bodring, qalampir, baqlajon, yer yong‘oq, guruch, shakarqamish, banan, kokos va sitrus mevalarining ildiz va yer usti organlariga salbiy ta’sir ko‘rsatib, hosildorlikni keskin tushirmoqda. Kimyoviy pestitsidlardan foydalanish esa atrof-muhit va ekologiyaning yomonlashuviga olib keladi. Ushbu tadqiqotda dastlab sog‘lom loviya (Phaseolus vulgaris) o‘simligining ildiz, urug‘, poya va barg organlaridan jami 12 ta endofit zamburug‘ izolyati ajratib olindi. Ajratib olingan endofit zamburug‘ izolyatlari Zhang va Mo (2006) tomonidan ishlab chiqilgan in vitro model asosida o‘rganildi. Bunda har bir izolyatga 200 tadan Meloidogyn spp. J2 lichinkasi qo‘shilib, 24 va 72 soat oralig‘ida ta’sir kuzatildi. Natijada “L.P- 3” izolyati tomonidan lichinkalarning 94.3 ± 1.9% i 72 soat ichida harakatsiz holatga keltirilgan. Tadqiqot natijalarida o‘simlikning faqat poya qismidan olingan izolyat yuqori samaradorlik ko‘rsatgan. Poya to‘qimalarida yashovchi endofitlar ko‘pincha stress omillariga chidamli va biologik faol moddalarga boy bo‘lishi ushbu ishda o‘z isbotini topdi.
PDF

References

1. Zhang, Z. Q. (2012). Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness. Zootaxa, 3148(1), 7–12.

2. Hugot, J. P., Baujard, P., & Morand, S. (2001). Biodiversity in helminths and nematodes. Biodiversity & Conservation, 10(4), 593–612.

3. Yeates, G. W., Bongers, T., De Goede, R. G., Freckman, D. W., & Georgieva, S. S. (1993). Feeding habits in soil nematode families and genera—an outline for soil ecologists. Journal of Nematology, 25(3), 315–331.

4. Lee, D. L. (2002). The Biology of Nematodes. Taylor & Francis.

5. Chitwood, D. J. (2003). Research on plant-parasitic nematode biology conducted by the United States Department of Agriculture–Agricultural Research Service. Pest Management Science, 59(6-7), 748–753.

6. Juan, J., Tulloch, J., & Hockland, S. (2017). Economic impact of plant-parasitic nematodes. In Nematology in Agriculture (pp. 1–15). CAB International.

7. IMuxammedov, I., Muxamadjonov, S., & Mamasoliyeva, D. (2025). ENDOFIT NEMATOFAG ZAMBURUG‘LARNING O‘SIMLIK-PARAZIT NEMATODALARGA QARSHI BIOLOGIK NAZORATDAGI ROLI. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 279–280.

8.. Muxammedov, I., Muxamadjonov, S., & Abduvahobova, M. (2025). ENDOFİT ZAMBURUG’LARNİNG YUKSAK O‘SİMLİKLARNİNG İLDİZ TİZİMİGA MOSLANİSH MEXANİZMLARİ VA ANTİFUNGAL MODDLARNİNG O‘SİMLİK HAYOTİDA ROLİ. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 275–276.

9. Muxammedov, I., Jalilov, M., Muxamadjonov, S., & Abdurashidova, X. (2025). NEMATOFAG ZAMBURUG‘LARNING O‘SIMLIK ILDIZ MIKROBIOTASIGA TA’SIRI VA UNING NEMATODLARGA QARSHI KURASHDAGI AHAMIYATI. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 287–288.

10. Muxammedov, I., Muxamadjonov, S., & Mamasoliyeva, D. (2025). NEMATOFAG ZAMBURUG‘LARNING FERMENTATIV FAOLLIGI VA NEMATODA PATOGENLIGI TA’SIRIGA BOG‘LIQLIGI. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 285–286.

11. Tuxtaboyeva, F., Muxamadjonov, S., Mamasoliyeva, D., Mamatkarimova, S., & Zulunova, M. (2025). ENDOFIT ZAMBURUG‘LARNING BIOLOGIK QARSHI KURASHDAGI AXAMIYATI. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 277–278

12. Muxammedov, I., Jalilov, M., Muxamadjonov, S., & Abdurashidova, X. (2025). NEMATOFAG ZAMBURUG‘LARNING TUPROQ EKOTIZIMIDAGI EKOLOGIK ROLI VA O‘SIMLIK PATOGEN NEMATODLAR BILAN O‘ZARO TA’SIRI. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 289–290

13. Muxammedov, I., Jalilov, M., Muxamadjonov, S., & Yusufjonova, D. (2025). ENDOFIT ZAMBRUG‘LARNING NEMATODALARGA TURLI XIL USULDA PARAZITLIK QILISH MEXANIZMLARI. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 294–295

14. Muxammedov, I., Muxamadjonov, S., & Mamasoliyeva, D. (2025). ENDOFIT NEMATOFAG ZAMBURUG‘LARNING O‘SIMLIK-PARAZIT NEMATODALARGA QARSHI BIOLOGIK NAZORATDAGI ROLI. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 281–282.

15. Petrini, O. (1991). Fungal endophytes of tree leaves. In Microbial Ecology of Leaves (pp. 179–197). Springer.

16. Yao, Y., Huo, J., Ben, H., Gao, W., Hao, Y., Wang, W., & Xu, J. (2023). Biocontrol efficacy of endophytic fungus, Acremonium sclerotigenum, against Meloidogyne incognita under in vitro and in vivo conditions. Biologia, 78(11), 3305-3313.

17. Ashrafi, S., Wennrich, J.P., Becker, Y., Maciá-Vicente, J.G., Brißke-Rode, A., Daub, M., Thünen, T., Dababat, A.A., Finckh, M.R., Stadler, M., & Maier, W. (2023). Polydomus karssenii gen. nov. sp. nov. is a dark septate endophyte with a bifunctional lifestyle parasitising eggs of plant parasitic cyst nematodes (Heterodera spp.). IMA Fungus, 14(1), 1-20.

18. Zhu, L., Zhu, M., Li, X., Shen, Y., Duan, S., & Yang, J. (2024). Functional Characterization of Ao4g24: An Uncharacterized Gene Involved in Conidiation, Trap Formation, Stress Response, and Secondary Metabolism in Arthrobotrys oligospora. Microorganisms, 12(8), 1532.

19. Stirling, G.R. (2014). Biological Control of Plant-parasitic Nematodes: Soil Ecosystem Management in Sustainable Agriculture (2nd ed.). CAB International.

20. Yao, Y., Huo, J., Ben, H., Gao, W., Hao, Y., Wang, W., & Xu, J. (2023). Biocontrol efficacy of endophytic fungus, Acremonium sclerotigenum, against Meloidogyne incognita. Biologia. Springer.

21. Ashrafi, S., et al. (2023). Polydomus karssenii – a new endophytic fungus parasitising nematode eggs. IMA Fungus, 14.

22. Zhu, L., et al. (2024). Trap formation and pathogenicity genes in Arthrobotrys oligospora. Microorganisms, 12(8)

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Copyright (c) 2026 Ilhom o'g'li Muhammedov Iqboljon, Saytkamolovich Kambarov Sardorbek, Maxliyo Azizbek Abduvahopova, Shaxriyor G'ayratbek o'g'li Jo'raboyev, Sardorbek Baxtiyorjon o’g’li Muxamadjonov (Author)