Abstract
Ushbu maqolada nodavlat oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini boshqarishning nazariy modellari qiyosiy tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim muhitida nodavlat universitetlarning o‘rni ortib borayotgan bir sharoitda, sifatni boshqarish masalalari dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Maqolada xalqaro tajribada keng qo‘llaniladigan sifat modellari – TQM (umumiy sifat boshqaruvi), EFQM, ISO standartlari, Baldrige modeli hamda Lean Education yondashuvlari tahlil etiladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ushbu modellarning O‘zbekiston nodavlat oliy ta’lim muassasalariga Muvofiqlashtirishi uchun asosiy talablar va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Xususan, modellarni joriy etishda tashkiliy madaniyat, resurslar yetarliligi va me’yoriy-huquqiy baza bilan uyg‘unlik masalalari muhim omillar sifatida belgilangan.References
1. Deming, W. E. (2018). Out of the Crisis. MIT Press. (Original work published 1982)
2. Juran, J. M. (2017). Juran‘s Quality Handbook: The Complete Guide to Performance Excellence. McGraw-Hill Education.
3. Crosby, P. B. (2019). Quality is Still Free: Making Quality Certain in Uncertain Times. McGraw-Hill.
4. European Foundation for Quality Management. (2020). EFQM Model 2020: How to Create Sustainable Organisational Excellence. EFQM Publications.
5. International Organization for Standardization. (2018). ISO 21001:2018 – Educational organizations – Management systems for educational organizations – Requirements with guidance for use. ISO.
6. Sallis, E. (2014). Total Quality Management in Education (3rd ed.). Routledge.
7. Oakland, J. S. (2014). Total Quality Management and Operational Excellence: Text with Cases (4th ed.). Routledge.
8. Sahney, S. (2016). “Total Quality Management in Education: An Analysis”. International Journal of Educational Management, 30(5), 672-690.
9. Asif, M., Searcy, C., & Zutshi, A. (2013). “An integrated management systems approach to corporate sustainability”. European Business Review, 25(4), 353-367.
10. Owlia, M. S., & Aspinwall, E. M. (2016). “A framework for measuring quality in engineering education”. Total Quality Management, 9(6), 501-518.
11. Becket, N., & Brookes, M. (2018). “Quality management practice in higher education – What quality are we actually enhancing?” Journal of Hospitality, Leisure, Sport and Tourism Education, 7(1), 40-54.
12. Rosa, M. J., & Amaral, A. (2017). “A self-assessment of higher education institutions from the perspective of the EFQM Excellence Model”. Quality in Higher Education, 13(2),
13. Yusupov, Sh. B. (2020). “O‘zbekistonda nodavlat oliy ta’lim muassasalarini rivojlantirish istiqbollari”. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar, 2(3), 45-52.
14. Karimov, A. A. (2021). “Ta’lim sifatini boshqarishning nazariy asoslari”. Oliy ta’lim muammolari, 4(1), 23-31.
15. Tursunov, B. Q. (2019). Oliy ta’limda sifat menejmenti. Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi.
16. UNESCO. (2022). Global Education Monitoring Report 2022: Quality Education for All. UNESCO Publishing.
17. European Training Foundation. (2021). Quality Assurance in Higher Education in Central Asia. ETF Publications.