Abstract
Bugungi kunda ingliz tilini o‘qitishda faqat grammatik to‘g‘rilik va lug‘at boyligini rivojlantirish yetarli emas, balki o‘quvchilarning real muloqotda vaziyatga mos, muloyim va tabiiy nutq tuza olishi ham muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa pragmatik kompetensiyani shakllantirish, ya’ni iltimos bildirish, rad etish, kechirim so‘rash, taklif qilish va ohangni vaziyatga mos tanlash ko‘nikmalarini rivojlantirish zamonaviy til ta’limining dolzarb yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, sun’iy intellekt asosidagi vositalar pragmatik o‘qitishni yanada interaktiv va samarali tashkil etish imkonini beradi. Mazkur tadqiqotning maqsadi sun’iy intellekt asosidagi pragmatik o‘qitishning ingliz tilini o‘rganuvchilarning muloyimlik strategiyalari, ohang tanlovi va tabiiy muloqot ko‘nikmalariga ta’sirini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda kvazi eksperimental yondashuv qo‘llanildi. Ma’lumot to‘plash uchun yozma vaziyatli topshiriqlar, og‘zaki role play, pre test va post test usullaridan foydalanildi. Ishtirokchilar sun’iy intellekt platformasi bilan turli kommunikativ vaziyatlarda muloqot qilib, iltimos bildirish, rad etish, kechirim so‘rash, taklif qilish hamda rasmiy va norasmiy ohangdan foydalanishga oid topshiriqlarni bajardilar. Olingan natijalar muloyimlik strategiyasi, ohang mosligi, tabiiylik darajasi va pragmatik xatolar soni bo‘yicha tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt asosidagi mashg‘ulotlar talabalarning pragmatik kompetensiyasiga ijobiy ta’sir ko‘rsatganini ko‘rsatdi. Tajribadan keyin ishtirokchilarning muloyimlik strategiyalaridan foydalanish darajasi oshdi, ohang tanlovi aniqroq bo‘ldi, javoblarning tabiiyligi yaxshilandi va pragmatik xatolar soni kamaydi. Ayniqsa iltimos va rad javoblarida vaziyatga mos, yumshoq va ijtimoiy maqbul ifodalar ko‘proq qo‘llanilgani kuzatildi. Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt ingliz tilini o‘qitishda pragmatik kompetensiyani rivojlantirish uchun samarali pedagogik vosita bo‘la olishini tasdiqladi. AI asosidagi pragmatik mashg‘ulotlar o‘quvchilarga real hayotiy muloqotga yaqin vaziyatlarda mashq qilish, tezkor qayta aloqa olish va kommunikativ jihatdan mosroq nutq shakllantirish imkonini beradi. Shu bois mazkur yondashuv ingliz tili ta’limida pragmatik ko‘nikmalarni rivojlantirishning istiqbolli usullaridan biri sifatida baholanishi mumkin.References
1. Qi, X., Chen, X., Ren, W. A Systematic Review of Technology Integration in Developing L2 Pragmatic Competence // Education Sciences.
2025. Vol. 15, No.
2. Article 172.
2. Zhai, C., Wibowo, S. A systematic review on artificial intelligence dialogue systems for enhancing English as foreign language students’ interactional competence in the university // Computers and Education: Artificial Intelligence.
2023. Vol.
4. Article 100134.
3. González-Lloret, M. Technology-mediated tasks for the development of L2 pragmatics // Language Teaching Research. — 2022. — Vol. 26, No. 2. — P. 173–189. — DOI: 10.1177/13621688211064930.
4. Sung, M.-C., Kang, S. Developing AI Chatbots for Pragmatic Instruction of Korean Secondary L2 English Learners // Korean Journal of English Language and Linguistics. — 2024. — Vol. 24. — P. 441–459. — DOI: 10.15738/kjell.24..202405.441.
5. Lee, B. J., Cook, D. R. Exploring the Potential of Artificial Intelligence for Instruction in Pragmatics // Technology in Language Teaching & Learning. — 2024. — Vol. 6, No. 3. — Art. 1521. — DOI: 10.29140/tltl.v6n3.1521.
6. Wiboolyasarin, W., Wiboolyasarin, K., Tiranant, P., Jinowat, N., Boonyakitanont, P. AI-driven chatbots in second language education: A systematic review of their efficacy and pedagogical implications // Ampersand. — 2025. — Vol. 14. — Art. 100224. — DOI: 10.1016/j.amper.2025.100224.
7. Taguchi, N. Data collection and analysis in developmental L2 pragmatics research: Discourse completion test, role play, and naturalistic recording // Critical reflections on data in second language acquisition / ed. by A. Gudmestad, A. Edmonds. — Amsterdam: John Benjamins, 2018. — P. 7–32. — DOI: 10.1075/lllt.51.02tag.
8. Youn, S. J. Validity argument for assessing L2 pragmatics in interaction using mixed methods // Language Testing. — 2015. — Vol. 32, No. 2. — P. 199–225. — DOI: 10.1177/0265532214557113.
9. López-Serrano, S., Martínez-Flor, A., Sánchez-Hernández, A. The Effects of Self-Access Web-Based Pragmatic Instruction and L2 Proficiency on EFL Students’ Email Request Production and Confidence // Languages. — 2025. — Vol. 10, No. 11. — Art. 279.
10. Fakher Ajabshir, Z. A Comparative Study of Teacher Feedback and Chatbot Feedback on Second Language Learners’ Pragmalinguistic and Sociopragmatic Competences // International Journal of Human-Computer Interaction. — 2025. — Vol. 41, No. 16. — P. 9881–9892.
11. Shen, Z., Cheng, C. Effects of Communication Mode on EFL Learners’ Engagement and Request Learning // Frontiers in Education. — 2024. — Vol. 9. — Art. 1454387.
12. Elov, B., Kholikov, A., Abdullayeva, I., Mamadiyarov, Z., Ruzikulova, A. Effectiveness of AI Chatbots in Promoting Informal Speaking Proficiency and Social Pragmatic Skills in Uzbekistan: A Multi-analysis Study // Computer-Assisted Language Learning Electronic Journal. — 2025. — Vol. 26, No. 7. — P. 137–161.