Abstract
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi “it” zoonimi ishtirok etgan maqollar lingvokognitiv, konseptual-semantik hamda lingvomadaniy yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi mazkur zoonimning ikki til tizimidagi konseptual modellari, metaforik xaritalanishi hamda aksiologik xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda kognitiv semantika, konseptual metafora nazariyasi, madaniy semantika hamda paremiologik yondashuvdan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, “it” zoonimi universal kognitiv model sifatida inson xulq-atvorini modellashtirishda qo‘llanadi, biroq uning semantik va baholovchi komponenti madaniy muhitga bog‘liq holda sezilarli darajada farqlanadi. O‘zbek tilida “it” asosan salbiy aksiologik baho bilan bog‘liq bo‘lsa, ingliz tilida u ko‘p qirrali va kontekstga bog‘liq semantik tizimni tashkil etadi.References
1. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press,
2. – 242 p.
3. Kövecses Z. Metaphor: A Practical Introduction. – 2nd ed. – Oxford: Oxford University Press, 2010. – 375 p.
4. Wierzbicka A. Semantics, Culture and Cognition: Universal Human Concepts in Culture-Specific Configurations. – New York: Oxford University Press, 1992. – 487 p.
5. Mahmudov N. Til va madaniyat. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2017. – 192 b.
6. Ashurova D. U. Kognitiv tilshunoslik asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2016. – 240 b.
7. Rahmatullayev Sh. R. O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati. – Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati, 2006. – 400 b.
8. Tosheva D. M. O‘zbek tilida hayvon nomlarining semantik xususiyatlari // O‘zbek tili va adabiyoti. – Toshkent, 2019. – №2. – B. 45–52.
9. Dadaboyev A. A. O‘zbek tilida zoonimlarning lingvomadaniy xususiyatlari. – Toshkent: Navro‘z nashriyoti, 2018. – 180 b.