Abstract
Maqolada Turkistonda matbuotning shakllanishi va rivojlanishi, shuningdek, sovet hokimiyati tomonidan chop etilgan “Ishtirokiyun” gazetasi faoliyati, unda xorijiy mamlakatlardagi voqealarning yoritilish masalalari yoritib o‘tilgan. Tadqiqot jarayonida tarixiylik tamoyili, qiyosiy tahlil, tizimlashtirish, tasniflash, muammoviy-xronologik hamda fanlararo yondashuv kabi usullardan foydalanilgan. Bu davrda Turkistonda chop etilgan “Sadoi Farg‘ona”, “Tirik so‘z”, “El bayrog‘i”, Ravnaqul – islom” kabi gazetalar, “Kengash”, “Yurt”, “Hurriyat” kabi jurnallar xaqida ma’lumotlar berib o‘tilgan. Shu bilan birga ‘Ishtirokiyun” gazetasi shakllanishida muhim rol o‘ynagan Orif Klivlev, Ahmad Donskoy, Toshxo‘ja Ashurxo‘jayev kabi muharrirlarning faoliyatlariga ham baho berilgan. Shuningdek gazeta ishida faoliyat yuritgan muxbirlar, nashrning yo‘nalishlari, maqsadlari, adadlari, narxlari ham ko‘rsatib o‘tilgan. Matbuot organlarining xalq dunyoqarashiga ta’siri u xalqning ma’rifatli bo‘lishida o‘ziga xos o‘rin tutgan. Ularning tarkibiga e’tibor berilsa, ko‘proq ma’rifiy yo‘nalishda, aholining savodxonlik darajasini oshirishga xizmat qiluvchilari ko‘pchilikning tashkil etgan.References
1. Shadmanova S.Turkiston tarixi – matbuot ko‘zgusida (1870 – 1917 yillar). T.: “Yangi nashr”. 2012 y.
2. Abdulla Avloniy.Burung‘i o‘zbek vaqtli matbuotining tarixi // Turkiston. – 1924. - №295. Ziyo Said. Qizil yoshlar matbuoti va uning tarixi //Turkiston. – 1924.№294.
3. Ziyo Said. (Tanlangan asarlar to‘plami. - T.: G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at, 1974. - B 207.) Ernazarov T. E. (O‘zbekistonda vaqtli matbuot (1870-1924). T., 1959;) Ernazarov T.E.( Akbarov A. I., Istoriya pechati Turkestana (1870-1925). Uch. posobie, T.: O‘qituvchi, 1976;) Avsharova M.P. (Russkaya periodicheskoe pechat v Turkistane (1870 –
1917) Bibliograficheskoe ukazatel literaturi.). Ageev A.I.Latipova M.N.(Natsionalnaya periodicheskaya pechat Uzbekistana (1917 –
1939) T:1947.).
4. Jalolov A., O‘zganboev H. (O‘zbek ma’rifatparvarlik adabiyotining taraqqiyotida vaqtli matbuotning o‘rni. - T.: Fan, 1993.), Rajapova R. (Turkiston tarixi (1917–1993 yy.). – T.: O‘qituvchi, 1994;), (Turkestan a nachale XX veka: k istorii istokov natsionalnoy nezavisimosti. Nauchniy redaktor R.Ya. Radjapova. - T.: Sharq. 2000;), A’zamxo‘jaev S. Turkiston muxtoriyati. – T.: Fan, 1996; A’zamxo‘jaev S (Turkiston muxtoriyati: milliy-demokratik davlatchilik qurilishi tajribasi. – T.: Ma’naviyat. 2000.). Shadmanova S. (Turkiston tarixi – matbuot ko‘zgusida (1870–1917 yillar). – T: Yangi nashr, 2011.), Mingnorov A. (Turkistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlarning milliy matbuotda yoritilishi (1917–1918 yillar).Toshkent: «Istiqlol nuri», 2013.),Tayronov Yo. (Obshestvenno- politicheskaya deyatelnost Turkestanskix predprinimateley v nachale XX veka. - T., 2011.)
5. Ziyo Said.Tanlangan asarlar. Toshkent. “G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at nashryoti”. – 1974 y.
6. Mingnarov A. Ijtimoiy - siyosiy jarayonlarning milliy matbuotda yoritilishi. T. “Istiqlol nuri”. 2013 y.
7. Nuriddinova F. Turon javohirlari – Т.: “Mumtoz so’z”, 2019.– B. 82-84
8. Abu Turg‘ud. Sulh masalasi va uning natijalari // Ishtirokiyun. – 1919. – №99; O‘sha muallif: Sulhi umumiy va Millatlar Ittifoqi // Ishtirokiyun. –1919. – №102; O‘sha muallif: Ovrupa jahongirlari va Rusiya orasida bo‘lg‘on planlari // Ishtirokiyun. – 1919. – №198; O‘sha muallif: Sulhi umumiy tag‘inda kechikdirilgan // Ishtirokiyun. – 1919. – №234; O‘sha muallif: Sulhi umumiy va Germaniya // Ishtirokiyun. – 1919. – №104; O‘sha muallif: Ovrupo maydonlarida // Ishtirokiyun. – 1919. – №130; O‘sha muallif: Anglitara va Afg‘oniston // Ishtirokiyun. – 1919. – №179; O‘sha muallif: Anglitara va Afg‘oniston musolihasi // Ishtirokiyun. – 1919. – №180.
9. Abdurauf Fitrat. Afg‘oniston urushlari // Ishtirokiyun. – 1919. – №111; Lutfiy. Antanta ham mustamlakalar // Ishtirokiyun. – 1920. – №178; Ahmad Donskoy. Millatlar Ittifoqi tarqaluv arafasinda // Ishtirokiyun. – 1920. – №112; Abdulhay Toji. Angliz va musulmonlar // Ishtirokiyun. – 1919. – №96