ВЛИЯНИЕ СВЕТОВОГО ДЕСИНХРОНОЗА НА МОРФОФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ ПАРАМЕТРЫ ПОЧЕК КРЫС
PDF

Keywords

morfometriya
fiziologiya
buyrak
kalamush
nefron.

How to Cite

ВЛИЯНИЕ СВЕТОВОГО ДЕСИНХРОНОЗА НА МОРФОФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ ПАРАМЕТРЫ ПОЧЕК КРЫС. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(4), 1255-1261. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.184

Abstract

Tadqiqotda jarayonida 6 oylik kalamushlarda buyrak tuzilishining morfofunksional xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqot davomida olingan natijalarni baholash uchun yorug‘lik desinxronozi ta’sirida kalamushlar buyraklari nefronlari tuzilishining morfofunksional xususiyatlari tekshirildi. Tadqiqotda nazorat va eksperimental hayvonlar guruhlarida mikroanatomik ko‘rsatkichlar o‘rganildi. Kalamushlarning umumiy soni — 30 ta: 6 oylik — 15 ta va yorug‘lik desinxronozi hamda yuqori yog‘li va yuqori uglevodli ratsionda boqilgan eksperimental kalamushlar — 15 ta. Buyrak to‘qimasining gistologik tekshiruvlari asosida normal va eksperimental sharoitda nefronlarning morfometrik parametrlari o‘rganildi: buyrak kanalchalarining kengligi va balandligi, Shumlyanskiy- Boumen kapsulasi qalinligi, proksimal kanalchalarning ichki diametri va devor qalinligi, distal kanalchalarning lyumeni va devor qalinligi, yig‘uvchi kanalchalarning lyumeni va devor qalinligi mikrometrlarda o‘lchandi. Quyidagi natijalar aniqlandi: 6 oylik kalamushlarda yorug‘lik desinxronozi stressi ta’sirida nefronlar tuzilishining morfofunksional xususiyatlari o‘zgaradi. Nazorat guruhidagi kalamushlarga nisbatan, eksperimental guruhda kalamushlar buyraklari nefronlarining morfometrik parametrlari kattalashadi: Shumlyanskiy-Boumen kapsulasi qalinligi hamda yig‘uvchi kanalchalarning devor qalinligi 24.4% ga, distal egri bugri kanalchalar devorining qalinligi 32,5% gacha oshdi.
PDF

References

1. Ren, W., Wang, Z., Dong, Y., Cao, J., Gao, T., Guo, Q., & Chen, Y. (2025). Dim blue light at night worsens high-fat diet-induced kidney damage via increasing corticosterone levels and modulating the expression of circadian clock genes. Ecotoxicology and environmental safety, 289, 117636. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2024.117636

2. Huo, F., Liu, Q., Zhang, S., Liu, X., Lv, S., Zhao, M., Liu, Y., Zhu, X., Huang, C., Feng, S., Wang, H., Xu, S., Shen, J., Gao, J., Su, T., Wu, Y., Jiang, R., Zhu, J. K., & Liu, H. (2025). Circadian Rhythm Disorder-Related Dysfunctions are Exacerbated by Aging and Ameliorated by Time-Restricted Feeding. Neuroscience bulletin, 10.1007/s12264-025- 01552-8. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s12264-025-01552-8

3. Xing, L., Wu, S., Shi, Y., Yue, F., Wei, L., Russell, R., & Zhang, D. (2022). Chronic constant light exposure aggravates high fat diet-induced renal injury in rats. Frontiers in endocrinology, 13, 900392. https://doi.org/10.3389/fendo.2022.900392

4. Wei, L., Yue, F., Xing, L., Wu, S., Shi, Y., Li, J., Xiang, X., Lam, S. M., Shui, G., Russell, R., & Zhang, D. (2020). Constant Light Exposure Alters Gut Microbiota and Promotes the Progression of Steatohepatitis in High Fat Diet Rats. Frontiers in microbiology, 11, 1975. https://doi.org/10.3389/fmicb.2020.01975

5. Kecklund, G., & Axelsson, J. (2016). Health consequences of shift work and insufficient sleep. BMJ (Clinical research ed.), 355, i5210. https://doi.org/10.1136/bmj.i5210

6. Russart, K. L. G., & Nelson, R. J. (2018). Light at night as an environmental endocrine disruptor. Physiology behavior, https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2017.08.029