Abstract
Мазкур мақолада ғўзанинг турли генетик асосга эга ота-она шакллари ва улар иштирокида олинган F1 дурагайларида айрим муҳим хўжалик-қимматли белгиларнинг ирсийланиш хусусиятлари ўрганилди. Тадқиқотларда Гулистон, Наманган-77, С-4727 навлари, О-117-125/18, О-87-91/18 оилалари ва Т-1379 тизмаси иштирок этди. Дала шароитида ўсимликларнинг ўсув даври, жумладан 50 % ўсимликларда биринчи кўсак очилишигача бўлган давр, битта кўсакдаги пахта вазни ҳамда бошқа морфо-биологик белгилар бўйича кузатувлар олиб борилди. Олинган натижаларга кўра, ўрганилган белгилар дурагай комбинацияларга боғлиқ ҳолда тўлиқсиз доминантлик, тўлиқ доминантлик ва оралиқ ҳолатларда ирсийланиши аниқланди. Айрим комбинацияларда ижобий ва салбий гетерозис ҳодисалари намоён бўлди. 50 % биринчи кўсак очилишигача бўлган давр белгиси бўйича энг яхши натижа Ғ1 Гулистон × О-87-91/18 комбинациясида қайд этилди. Битта кўсакдаги пахта вазни бўйича эса Т-1379 иштирокидаги айрим дурагай комбинациялар юқори кўрсаткичларни намоён қилди. Тадқиқот натижалари Т-1379 тизмаси ва айрим оила шакллари тезпишар, маҳсулдор ва селекция учун қимматли бошланғич манба сифатида аҳамиятга эга эканлигини кўрсатди.References
1. Ghorbanzadeh Z., et al. Integrative Genomics and Precision Breeding for Stress- Resilient Cotton: Recent Advances and Prospects. Agronomy, 2025.
2. Li X., et al. Evaluation of Salt-Tolerant Germplasms and Identification of Salt Tolerance-Related Proteins in Upland Cotton at the Seedling Stage. International Journal of Molecular Sciences, 2025.
3. Mangi N., et al. Empowering Cotton Breeding Programs through the Strategic Exploration and Exploitation of Phenotypic Diversity of Genetic Resources under Climate Change Conditions. Plant Stress, 2024.
4. Muminov K., Amanov B., Buronov A., Tursunova N., Umirova L. Analysis of Yield and Fiber Quality Traits in Intraspecific and Interspecific Hybrids of Cotton. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 2023, 55(2): 453–462.
5. Wang K., He S., Zhu Y. Cotton2035: From Genomics Research to Optimized Breeding. Molecular Plant, 2025, 18(2): 298–312.
6. Wang L., et al. Development of Gossypium hirsutum–Gossypium raimondii Introgression Lines and Their Use in QTL Mapping of Agricultural Traits. Journal of Integrative Agriculture, 2025.
7. Wang S., et al. Role of Molecular Breeding in Understanding Salinity Tolerance in Cotton: An Updated Review. Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca, 2025,
8. Xu Z., et al. Genome Sequence of Gossypium anomalum Facilitates Trait Discovery and Genomic Breeding in Cotton. Plant Communications, 2022.
9. Zhang D., et al. Mitigating Salinity Stress and Improving Cotton Productivity with Agronomic Practices. Agronomy, 2023, 13(10): 2486.