O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA “ILTIMOS” NUTQ AKTI QO’LLANILISHINING KOMMUNIKATIV VA PRAGMATIK
PDF

Keywords

илтимос нутқ акти; мулойимлик стратегиялари; тўғридан-тўғри/билвосита илтимос; “илтимос” маркери; could/would; social distance; face; supportive moves; қиёсий прагматика

How to Cite

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA “ILTIMOS” NUTQ AKTI QO’LLANILISHINING KOMMUNIKATIV VA PRAGMATIK. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(01), 375-380. https://doi.org/10.70728/qdpi.v08.i01.048

Abstract

Ушбу мақолада ўзбек ва инглиз тилларида илтимос нутқ актининг коммуникатив ва прагматик хусусиятлари қиёсий таҳлил қилинади. Тадқиқотда илтимосларнинг тўғридан-тўғри, конвенционал билвосита ва ноконвенционал билвосита ифодаланиш шакллари фарқланиб, юмшатувчи воситалар, мурожаат шакллари, олдинги кетма-кетликлар (pre-sequences) ҳамда қўллаб-қувватловчи ҳаракатлар батафсил ёритилади. Шунингдек, ижтимоий масофа, ҳокимият асимметрияси ва талаб даражасининг нутқий амалга оширилишга таъсири таҳлил қилинади. Нутқ актлари ва хушмуомалалик (политенесс) назарияларига таянган ҳолда, тадқиқот тиллараро фарқларни талқин қилади, тил ўрганиш жараёнида юзага келиши мумкин бўлган интерлингвал интерференция хавфларини аниқлайди ҳамда таржима, таълим ва маданиятлараро мулоқот учун амалий хулосаларни тақдим этади

PDF

References

1. Austin, J. L. How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon Press, 1962.

2. Searle, John R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. Cambridge: Cambridge University Press, 1969.

3. Brown, Penelope; Levinson, Stephen C. Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press, 1987.

4. Leech, Geoffrey N. Principles of Pragmatics. London: Longman, 1983.

5. Blum-Kulka, Shoshana; House, Juliane; Kasper, Gabriele (eds.). Cross-Cultural Pragmatics: Requests and Apologies. Norwood, NJ: Ablex Publishing, 1989.

6. Trosborg, Anna. Interlanguage Pragmatics: Requests, Complaints, and Apologies. Berlin; New York: Mouton de Gruyter, 1995.

7. Wierzbicka, Anna. Cross-Cultural Pragmatics: The Semantics of Human Interaction. Berlin; New York: Mouton de Gruyter, 1991.

8. Fraser, Bruce. Perspectives on politeness. Journal of Pragmatics. Amsterdam: Elsevier, 1990.

9. Kasper, Gabriele; Blum-Kulka, Shoshana (eds.). Interlanguage Pragmatics. Oxford; New York: Oxford University Press, 1993.

10. Spencer-Oatey, Helen. Culturally Speaking: Culture, Communication and Politeness Theory. London; New York: Continuum,

11. Jumaniyazova, F. R. (2025). Tilshunoslikda sotsiopragmatik omil tushunchasi. Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta’lim, 6(2).

12. Alibekova, R. (2025). O‘zbek tilshunosligida pragmatik birliklarning nutq jarayonidagi funksional xususiyatlari. Modern Education and Development, 38(3).

13. Mirzaraxmatova, L. (2025). Pragmatic analysis of requests in cross-cultural communication. International Journal of Science and Technology, 2(8).

14. G‘opporova, N. (2023). Ingliz va o‘zbek tillarida direktiv nutqiy aktlarni ifodalovchi vositalarning kommunikativ-pragmatik tadqiqi. Qo‘qon Universiteti Xabarnomasi, 14, 1159

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.