INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA SINTAKTIK KONSTRUKSIYALARNING STRUKTURAL-TRANSFORMATIV TAHLILI
PDF

Keywords

qiyosiy sintaksis, strukturalizm, generativ grammatika, SVO, SOV, tipologiya, agglyutinativ til, analitik til

How to Cite

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA SINTAKTIK KONSTRUKSIYALARNING STRUKTURAL-TRANSFORMATIV TAHLILI. (2026). WORLD OF PHILOLOGY, 5(02), 281-285. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.045

Abstract

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi sintaktik konstruksiyalar struktural va transformatsion nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqot so‘z birikmalari va gap tarkibini, argumentlar tizimi, kelishik belgilari, passiv va so‘roq shakllari, murakkab va qo‘shma gaplar, hamda axborot tuzilishini o‘rganadi. Ingliz tili analitik, SVO (subject - verb - object) tipidagi til bo‘lib, grammatik munosabatlarni so‘z tartibi va yordamchi fe’llar orqali belgilaydi. O‘zbek tili esa agglyutinativ, SOV (subject - object - verb) tipidagi til bo‘lib, sintaktik munosabatlarni asosan morfologik qo‘shimchalar yordamida ifodalaydi, so‘z tartibi esa nisbatan erkin. Struktural modellashtirish va qiyosiy tahlil natijalari ikki tilning universal tamoyillarga bo‘ysunishini, shuningdek tipologik farqlarini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari nazariy sintaksis, qiyosiy tilshunoslik va tarjimashunoslik sohalariga hissa qo‘shadi.

PDF

References

1. Bloomfield, L. (1933). Language. Holt.

2. Chomsky, N. (1957). Syntactic structures. Mouton.

3. Comrie, B. (1989). Language universals and linguistic typology (2nd ed.). University of Chicago Press.

4. Croft, W. (2003). Typology and universals (2nd ed.). Cambridge University Press.

5. Dixon, R. M. W. (2010). Basic linguistic theory (Vol. 2). Oxford University Press.

6. Dryer, M. S. (1992). The Greenbergian word order correlations. Language, 68(1), 81-138.

7. Givón, T. (2001). Syntax: An introduction (Vol. 1-2). John Benjamins.

8. Greenberg, J. H. (1963). Some universals of grammar with particular reference to the order of meaningful elements. In J. Greenberg (Ed.), Universals of language. MIT Press.

9. Hawkins, J. (2004). Efficiency and complexity in grammars. Oxford University Press.

10. Huddleston, R., & Pullum, G. (2002). The Cambridge grammar of the English language. Cambridge University Press.

11. Kononov A. N. Grammatika sovremennogo uzbekskogo literaturnogo yazyka. - Moskva-Leningrad: Izd-vo AN SSSR, 1960.

12. Mahmudov N. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi. - Toshkent: Fan, 2000.

13. Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Sintaksis. - Toshkent: O‘qituvchi, 1992.

14. Van Valin, R. (2001). An introduction to syntax. Cambridge University Press. Whaley, L. (1997). Introduction to typology. Sage.

15. Williams, E. (1981). Argument structure and morphology. Linguistic Review, 1, 81-114.

16. Yip, M., Maling, J., & Jackendoff, R. (1987). Case in tiers. Language, 63(2), 217-250.

17. G‘ulomov A. O‘zbek tilida gap. - Toshkent: Fan, 1957.

18. O‘zbek tili (maqolalar va grammatik izohlar). - Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2000-2005.

19. Newmeyer, F. (2005). Possible and probable languages. Oxford University Press.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.