ФУРҚАТ ВА ИБРОҲИМ ДАВРОННИНГ ФЕЛЬЕТОНЧИЛИКДАГИ ЎРНИ

Abstract

Ibrahim Davron occupies an important place in the history of our literature as a skilled publicist. This person, who was a contemporary writer of his time, responded to the most urgent problems in the life of the society. He ruthlessly criticized the shortcomings encountered in life. From his point of view, he focused on nothing - defects in schools and education, incompetence of teachers, carelessness of some people to the life and fate of the nation, heresy and superstitions, whatever was relevant, and as a representative of this nation, he expressed his views and opinions. stated. With the high level of his journalistic articles, the importance of the raised issues, the ва надомат билан тилга олинади. Кўриниб турибдики, И.Даврон ушбу ўринда миллий тенгсизлик, ирқий камситиш, ўзгалар тупроғида туриб, ҳақиқий ер эгаларини назар-писанд қилмаслик сингари чор амалдорларининг ғайриинсоний, ўзбошимча хатти- ҳаракатларини кўрсатишга урғу бериб, бу холатларни фельетон марказига олиб чиқмоқда. Албатга, ушбу ҳолат мақола босилган давр (1909 йил 6 август) учун катта жасорат эди. Қолаверса, мазкурнинг "Туркистон вилояти газети"да чоп этилиши ҳам ақл бовар қилмайдиган ҳолатдир. Мустамлакачи кучлар манфаатларини ҳимоя қилмоқ ва Н.Остроумовдек бир миллатчи (бу ўринда "миллатчи" каломини ишлатишга ҳақлимиз, чунки Н.Остроумов гарчи бир қатор ўзбек адибларининг асарларини газетада бериш, тўпламларини жамлаб нашр этишга бош-қош бўлган эса-да, унинг асосий мақсади маҳаллий халққа мансуб маданий обидаларини ўзлаштириш, чор ҳукумати учун сидқидилдан хизмат қилиш, ўзининг миллат ҳамда динини бошқаларникидан устун қўйиш ва ҳатто кўзга кўринган адибларни-да, (масалан, Фурқат каби) ўз манфаатлари йўлида хизмат 3 қилдиришидан иборат бўлган. Н.Остроумов муҳаррир бўлган газетада мазкур мақоланинг босилиб чиққанлигини изохлаш бир мунча мушкул. Негаки, фельетон муаллифи нафақат танқид нишини рус амалдорларига қаратмокда, балки цензуранинг бепарволиги, тил билмаслик, тилдаги нозик қочиримларни англамаслик "Ҳўкандда порк саёҳати" мақоласининг босилиб чиқишига сабаб бўлган. Мазкур мақоладан сўнг "Туркистон вилоятининг газети"да Иброҳим Давроннинг бошқа бирор бир асари босилмаган. Қисқаси, И.Даврон даврнинг ҳозиржавоб журналисти сифатида, жамият ва миллат тақдирида юз бераётган ҳар бир ўзгаришни илғаб турган ва уларга ўз муносабатини билдириб борган. Бунга биз юқорида тилга олган мақолалар ҳам ишорат қилади. Фойдаланилган адабиётлар 1. Пўлатжон Домулла Қайюмов.Тазкираи Қайюмий.-Тошкент.1998.-Б.487- 488 2. Наим Каримов.Чўлпоннинг ҳаёти ва ижодига оид янги факт ва материаллар. “Чўлпон ҳаёти ва адабий мероси” республика илмий-амалий анжумани материаллари.Андижон.2-3 июнь2000. 3. Чўлпон.Адабиёт надур?.Тошкент. “Чўлпон”.1994.-Б.42-43. 4. Иброҳим Даврон. “Ашъори нисвон”.(литотипография).И.И.Вайнер Матбааси.1914йил. 3 Породим Даврон. Маланий жумбоклар (литотииография). 5. Ҳ.Ҳ.Ниёзий.Мукаммал асарлар тўплами.4жилдлик.4жилд.Тошкент.1981. -Б.167-168. 6. Ҳ.Ҳ.Ниёзий. Мукаммал асарлар тўплами. 4жилдлик. 4жилд. Тошкент. 1981. -Б.167-168.