Abstract
Maqolada nemis va o‘zbek tillarida mehr-muhabbat, yaqinlik va ijtimoiy rolni bildiruvchi erkalovchi birliklar (nemis tilida - Kosenamen)ning gender nuqtai nazaridan leksik, morfologik, uslubiy va madaniy-kognitiv xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot Duden nashriyoti lug‘atlaridagi pometa-indikatorlar[1], DWDS onlayn korpusi[2], badiiy matnlardagi misollar (J. W. Goethe Die Leiden des jungen Werthe[3], Th. Fontane Effi Briest [4]), shuningdek gender lingvistikasidagi ishlanmalar (E. L. Wyss va hammualliflar [5]; D. Tannen [6]) asosida olib borildi. Natijalarga ko‘ra, nemis tilida gender-neytral Kosename’lar (Schatz, Liebling, Herzchen) ko‘p qo‘llanadi, o‘zbek tilida esa gender-spetsifik birliklar (gulchira, oppoq qizim, botir) ijtimoiy rol va qadriyatlar bilan chambarchas bog‘langan. Ayol nutqida diminutiv va estetik baholovchi birliklar ustun; erkak nutqida esa kuch, himoya va maqom semantikasi yetakchi.
References
1. Duden Online. “Schatz - Rechtschreibung, Bedeutung, Definition.” URL: www.duden.de/rechtschreibung/Schatz. (Murojaat sanasi: 10.09.2025).
2. Duden Online. “Liebling - Rechtschreibung, Bedeutung, Definition.” URL: www.duden.de/rechtschreibung/Liebling. (Murojaat sanasi: 10.09.2025).
3. Goethe J. W. Die Leiden des jungen Werther. Stuttgart: Reclam, 1774.
4. Fontane Th. Effi Briest. Berlin: 1895.
5. Dammel A.; Niekrenz, Y.; Rapp, A.; Wyss, E. L. Muckelchen oder Süßer? Onymische Gender-Konstruktionen bei Kosenamen im Liebesbrief. In: Nübling D.; Hirschauer, S. (Hg.). Namen und Geschlechter. Berlin-Boston: De Gruyter, 2018. - S. 157-190.
6. Tannen D. You Just Don’t Understand: Women and Men in Conversation. New York: William Morrow, 1990.
7. Duden Online. “scherzhaft - Bedeutung.” URL: www.duden.de/rechtschreibung/scherzhaft. (Murojaat: 10.09.2025).
8. Duden Online. “Fräulein - Rechtschreibung, Bedeutung, Definition.” URL: www.duden.de/rechtschreibung/Fraeulein. (Murojaat: 10.09.2025).

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.