Keywords
leksema
leksika
giperonim
giponim
ekvonim
ekvonimiya
How to Cite
Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek tilshunosligi muammolariga, xususan, qon-qarindoshlikni ifodalovchi leksemalar tizimida gipro-giponimik va ekvonimik munosabatlarga alohida etibor qaratilgan. So‘z - tilning asosiy birligidir. Tilni nutq tovushlarisiz, grammatik shakllarsiz va kommunikatsiya jarayonidan tashqarida tasavvur qilish mumkin emas. Nutq tovushlari tizimi, morfologik shakllar majmuasi va kommunikatsiya uchun xizmat qiluvchi qurilmalar - hammasi birgalikda tilni, uning bir butun organizmini tashkil etadi. Shularning barchasi so‘z yordamida shakllanadi. Shuning uchun so‘z tilning asosiy va markaziy birligi sanaladi. Tushuncha va ma’no, garchand tilning mazmun jabhasiga tegishli mushtarak hodisalar sanalsa-da, ular o‘zaro farq qiladi: tushunchaning “amal hajmi” ma’noning “amal hajmi”dan kengdir, chunki ma’no tushuncha doirasiga kiruvchi ideal birlik hisoblanadi. Tadqiqotda quyidagi ilmiy tahlil metodlaridan foydalanilgan: lingvistik tavsiflash, sistem, statistik, kontekstual tahlil usullari. Qon-qarindoshlikni ifodalovchi leksemalar maqolaning illyustrativ materiali sifatida xizmat qiladi.References
1. Alisher Navoiy. Toʻla asarlar toʻplami. Oʻn jildlik. Oʻninchi jild. Muhokamat ul-lugʻatayn. - Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi NMIU, 2013.
2. Исмоилов И. Туркий тилларда қавм-қариндошлик терминлари (ўзбек, уйғур, қозоқ, қирғиз, қорақалпоқ, туркман тиллари материаллари асосида). - Тошкент, Фан, 1966. - 156 б.
3. Исмоилов И. Ўзбек тилида қавм-қариндошлик терминларига доир баъзи мулоҳазалар. “Ўзбек тили ва адабиёти”. №4, 1964, 40-43-б.
4. Мусаева Ф. Ўзбек тилида жинс тушунчасининг ифодаланиши. Фил. фан. бўйича фалсафа док-ри дисс.... автореф. - Тошкент, 2019. - 24 б.
5. Муталлибов С. Морфология ва лексика тарихидаи қисқача очерк. - Тошкент, 1959. - 140-б.
6. Тўйчибоев Б. Халқ тилида жинс тушунчасининг ифодаланиши // Ўзбек тили ва адабиёти. - Тошкент, 2013. -№ 1. - Б. 87-90.
7. Уринбаев Б. Категория вокативности в современном узбекском языке. Автореферат канд. дисс..... - Самарканд, 1964.
8. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. VI jildli, IV jild. - Toshkent: G‘afur G‘ulom NMIU, 2023. -B. 207.
9. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. Икки томли. I том. - Москва, Рус тили нашриёти, 1981. - Б 526.
10. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. Икки томли. II том. - Москва, Рус тили нашриёти, 1981. - Б 555.
11. Шоабдураҳмонов Ш. Ўзбек шеваларининг лексик составини ўрганиш масалалари ҳақида. “Ўзбек тили ва адабиёти масалалари”. №2, 1958. 29-30-б.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.