Keywords
matal
paremiologik birlik
ko‘p qatlamli ma’no
semantik ambivalentlik
literal ma’no
obrazli ma’no
konseptual talqin
aksiologik baho
pragmatik kontekst
metaforik ko‘chish
konseptual qarama-qarshilik
How to Cite
Abstract
Mazkur maqolada maqol va matallarning semantik tuzilishida ko‘p qatlamli ma’noning shakllanish xususiyatlari hamda ambivalent mazmunni yuzaga keltiruvchi lisoniy-kognitiv mexanizmlar tadqiq etiladi. Paremiologik birliklar mazmuni literal ma’no bilan chegaralanmasdan, obrazli, konseptual, aksiologik va pragmatik qatlamlarning o‘zaro munosabati asosida voqelanishi yoritiladi. Tadqiqotda maqolning barqaror shakli turli nutqiy vaziyatlarda qarama-qarshi baholash, kinoya, ogohlantirish, tasdiqlash yoki inkor mazmunini ifodalashi mumkinligi semantik- kontekstual tahlil asosida asoslanadi. Shuningdek, metaforik ko‘chish, konseptual qarama-qarshilik, yashirin baholovchi semalar, kommunikativ maqsad va milliy- madaniy tajriba semantik ambivalentlikning asosiy shakllantiruvchi omillari sifatida tavsiflanadi. Tahlil natijasida paremiologik mazmunning ko‘p qatlamliligi alohida ma’no birliklarining oddiy yig‘indisi emas, balki ularning kontekstda o‘zaro integratsiyalashuvi natijasida yuzaga keladigan murakkab semantik tizim ekanligi aniqlanadi. Maqolada semantik ambivalentlikni literal mazmun, obrazli model, konseptual talqin, baholovchi munosabat va pragmatik vazifa birligi asosida o‘rganish taklif etiladi.References
1. Mieder W. Proverbs: A Handbook. - Westport: Greenwood Press, 2004. - 304 p.
2. Norrick N.R. How Proverbs Mean: Semantic Studies in English Proverbs. - Berlin; New York: Mouton, 1985. - 213 p.
3. Honeck R.P. A Proverb in Mind: The Cognitive Science of Proverbial Wit and Wisdom. - London: Psychology Press, 1997.
4. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. - Chicago: University of Chicago Press, 1980. - 241 p.
5. Speake J. (ed.). The Oxford Dictionary of Proverbs. - 6th ed. - Oxford: Oxford University Press, 2015. - XIV, 383 p.
6. Пермяков Г.Л. Основы структурной паремиологии. - Москва: Наука, 1988. - 235 с.
7. O‘zbek xalq maqollari / tuzuvchilar T. Mirzayev, A. Musoqulov, B. Sarimsoqov; mas’ul muharrir Sh. Turdimov. - Toshkent: Sharq, 2005. - 512 b.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.