OʼZBEK MILLIY RAQS MAKTABI: XORAZM RAQSINING ANʼANAVIY BADIIY IFODALARI

Abstract

This article analyzes the distinctive artistic features of Khorezm dance traditions within the system of Uzbek national dance schools. The history of the formation of Khorezm dance art, its performance style, plastic movements, musical rhythm, and figurative expressive means are scientifically and theoretically examined. In addition, the significance of the “Lazgi” dance as a national cultural heritage is analyzed, as well as its ability to reflect human inner emotions through temperament, enthusiasm, and aesthetic expression. The article pays special attention to the role of the Khorezm dance school in the development of Uzbek national choreography, the harmony of tradition and modernity, and its importance in preserving national values. umumiy aylanaga yigʼilishadi. Shu yerda ularning bellashuvining avji boshlanib, har bir gurux ichkariga qarsak bilan kirib qiyqiriq ovozlar bilan qaytib chiqishadi. Raqsning oxirgi baland koda qismida barcha raqs ijrochilarining tomoshabinga qarab shiddat ila harakalarni bajarishlari bilan kuzatiladi. Bunda yurakdan qalb tugʼyonlarining otilib chiqishini ifodalaydigan harakat bajariladi. Oxirgi nuqta tez aylanishlar va kalit harakati bilan yakunlanadi. Oʼz nuqtasida ikkita tez va chaqqon aylanishdan soʼng raqs tugatiladi. Yigitlar tizzalariga oʼtirgan xolda qizlarga qarab, qizlar esa qoʼllari biroz bukilgan va baland koʼtarilgan, jayronlarning shoxlari misoli xolatda yakunlashadi. Birozdan soʼng qoʼllar ikkinchi holatga ochilib xorazmcha taʼzim qilinadi, yaʼni tomoshabinga xurmat bildiriladi. Raqqosalar bir qadam chetga tisarilib yigitlar tomon “xooo” deb qarsaklar chalishadi va “boʼldi, ketdik endi” deb imo qilishadi. Bundan uygʼongan yigitlar oʼzlarida yoʼq shodlanib ketishadi va qaddilarini gʼoz tutib barchalari oʼzlarining juftlari orqasidan shoʼx harakatlarni bajarib ketishadi. Bu ketish holati xuddi yorining koʼnglini zabt etib, uni uni har bir ruyxoʼshlik harakatlaridan oʼzini yoʼqotib qoʼygan oshiqni eslatadi. Har bir juft oʼz solosini ijro eta sahnani tark etishadi. Chindanda, tomoshabinlar, ayniqsa chet el tomoshabinlari ushbu raqsni tomosha qilishganda bir olam zavq olib baxramand boʼlishadi. Bu raqs chinakkamiga otashin Xorazm xalqiga xos folьklor sanʼatining asl namunasidir. Foydalanilgan adabiyotlar 1. L.Аvdeeva. “Milliy raqs tarixidan”, “Oʼzbekraqs”,Toshkent.:2003 2. M.Qodirov. “Tomosha sanʼati oʼtmishidan lavhalar”, Toshkent.: Fan.,1993. 3. T. Kilichev. “Xorazm xalq teatri”, Toshkent/ 1988.