QORAQALPOQ AN’ANAVIY MUSIQASINI ALAMOYNAQ DUWTARDAN GIRJEKKA TRANSKRIPSIYA QILISHNING NAZARIY TAMOYILLARI

Abstract

Ushbu maqolada qoraqalpoq an’anaviy instrumental musiqasining o‘ziga xos dinamik va texnik jihatdan murakkab ijro yo‘nalishi hisoblangan «Alamoynaq» kuylarini chertma-zarbli duwtar cholg‘usidan kamonli girjek fonikasiga transkripsiya qilish masalalari ilmiy va musiqiy jihatdan atroflicha tahlil etilgan. Tadqiqot jarayonida har ikkala an’anaviy milliy cholg‘uning o‘ziga xos akustik-tembral tabiati, o‘ziga xos burdonli diyafoniya hamda qoraqalpoq musiqa tiliga mansub bo‘lgan nozik mikrotonal intonatsiyalash tizimi o‘zaro qiyoslanib, transkripsiyaning fundamental nazariy tamoyillari ilk bor tizimli ravishda ishlab chiqilgan. Muallif tomonidan bevosita amaliyotda tayyorlangan nota namunalari asosida, duwtardagi o‘ng qo‘l mizrob zarblarini girjek kamon shtrixlariga muvofiqlashtirish hamda chap qo‘l applikaturasini to‘g‘ri taqsimlash bo‘yicha muhim uslubiy tavsiyalar bayon etilgan. Maqolada keltirilgan muhim ilmiy xulosalar va amaliy takliflar kelajakda oliy hamda o‘rta maxsus musiqa ta’limi tizimida qoraqalpoq xalq kuylari hisobiga girjek sinfi o‘quv repertuarini yanada boyitishga, talabalarning amaliy ijrochilik mahoratini shakllantirishga hamda milliy cholg‘ushunoslik yo‘nalishidagi tadqiqotlar bazasini kengaytirishga, yangi metodik tavsiyalar yaratishga juda katta xizmat qilishi mutloq shubhasizdir.