Abstract
O‘zbek milliy cholg‘u ijrochiligi an’analarining o‘tishi, asosan, amaliyot va nazariya ajralmas bo‘lgan ustoza-shogird tizimi ichida ro‘y bergan. Zamonaviy oliygohlar musiqiy ta’limi esa standartlashtirilgan o‘quv dasturlari, mustaqil fanlar va yozma nazorat shakllari bilan bu yaxlitlikni parchalaydi. Ushbu maqola, o‘zbek milliy cholg‘u ijrochilik san’atining asl mohiyatini saqlash va rivojlantirish uchun Maqom mazzamlarining chuqur nazariy tizimini zamonaviy instrumental ta’lim jarayoniga tizimli ravishda qo‘shish zarurligi haqida fikr yuritadi. Asosiy muammo og‘zaki, yaxlit va improvizatsion tabiatdagi nazariy tizimni, uning tirik mohiyatini qotirmasdan, tizimli akademik shaklga o‘girishdan iborat. Tadqiqot Maqom nazariyasining asosiy qirralari - Shashmaqom va mahalliy maqom tsikllarining modal tizimlari, ularning intonatsion nozikliklari, ritmik siklari va tarannum tamoyillarini o‘rganib, ularni instrumental ta’limga integratsiya qilishning amaliy pedagogik usullarini taklif qiladi. Konservatoriya sharoitida olib borilgan harakat-tadqiqot natijalariga tayangan holda, dutor va tanbir talabalari uchun amaliy maqom nazariyasini texnika mashqlari bilan parallel o‘qitish bo‘yicha amalga oshirilgan pilot modul tahlii qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, bunday integratsiya talabalarning ohangni anglash qobiliyati, improvizatsion ishonchi va repertuar kontekstual tushunchasini sezilarli darajada oshirishga xizmat qiladi. Xulosa qilib aytganda, bunday qo‘shilma faqatgina qo‘shimcha emas, balki o‘zgaruvchan xarakterga ega bo‘lib, nafaqat mahoratli cholg‘uchilar, balki o‘z ijodlarining chuqur intellektual va estetik tizimi haqida bilimli sohiblar bo‘lgan yangi avlod musiqachilarni tarbiyalashga yordam beradi.
References
1. Mustafoev S. M. et al. THE INTERCONNECTION BETWEEN SOUNDS, MUSICAL MEMORY, AND THE SENSE OF MELODY AND HARMONY //European Review of Contemporary Arts and Humanities. - 2025. - Т. 1. - №. 4. - С. 3-8.
2. Sharobiddinova M. et al. THE ROLE OF UZBEK MUSICAL INSTRUMENTS IN PEDAGOGY, PERFORMANCE, AND CULTURAL IDENTITY //European Review of Contemporary Arts and Humanities. - 2025. - Т. 1. - №. 2. - С. 12-16.
3. Boboyev V. et al. MICROTONAL INTONATION AND ORNAMENTATION IN THE KASHKAR RUBAB MAQOM REPERTOIRE //European Review of Contemporary Arts and Humanities. - 2025. - Т. 1. - №. 4. - С. 35-44.
4. Ktaybekova D. J. et al. METHODOLOGICAL APPROACHES APPROPRIATE TO AGE CHARACTERISTICS IN THE ACQUISITION OF DUTOR CREATIVITY AND PERFORMANCE SKILLS //European Review of Contemporary Arts and Humanities. - 2025. - Т. 1. - №. 5. - С. 9-14.
5. Berdikhanova D. M. et al. PEDAGOGICAL MECHANISMS FOR DEVELOPING STUDENTS’ARTISTIC THINKING IN DUTOR PERFORMANCE //European Review of Contemporary Arts and Humanities. - 2025. - Т. 1. - №. 5. - С. 4-8.
6. Qurbonova S. et al. ANALYSIS OF ORNAMENTATION IN UZBEK MAQOM VOCAL PERFORMANCE //European Review of Contemporary Arts and Humanities. - 2025. - Т. 1. - №. 5. - С. 15-19.
7. Jurayev I. et al. A SYSTEMATIC PEDAGOGICAL APPROACH TO MAQOM ENCULTURATION IN UNDERGRADUATE VOCAL STUDIES //European Review of Contemporary Arts and Humanities. - 2025. - Т. 1. - №. 5. - С. 34-41.
8. Xolnazarovich, B. X. (2024). Badiiy Matn Va uning Lingvopoetik Xususiyatlari. Miasto Przyszłości, 51, 298-303.
9. Holnazarovich, B. H. (2020). Explanation of yurt building terms with through semantic methods. Journal Homepage: http://www. ijmra. us, 9, 06.
10. Berdiev, H. (2020). Лингвопоэтика Масалалари Тадқиқида “Девону Луғотит Турк” Нинг Ўрни. Scienceproblems. uz, 2(2), 7-7.
11. Бердиев, Х. Х. (2016). Метафорические термины в лексике юртовозведения. Язык в сфере профессиональной коммуникации.—Екатеринбург, 2016, 73-76.
12. Xolnazarovich, B. X. (2024). “DEVON-U LUG ‘OTIT TURK” VA UNDAGI ADABIY PARCHALAR TADQIQI HAQIDA. FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI (INTEGRATION OF SCIENCE AND EDUCATION), 2(3), 115-120.
13. Xolnazarovich, B. X. (2024). THE POSITION OF “DEVON-U LUG ‘OTIT TURK” IN RESEARCHING LINGVOPOETII ISSUES. FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI (INTEGRATION OF SCIENCE AND EDUCATION), 2(2), 41-48.
14. Berdiyev, X. X. (2024). «DEVON-U LUG ‘OTIT TURK» DAGI SHE’RLARDA HOJIB VA RADIF SAN’ATLARI. Philological research: language, literature, education, 4(4), 13-15.
15. Odinayeva, F., & Berdiyev, X. (2024). SOME COMMENTS ON THE LINGUISTIC AND POETIC CHARACTERISTICS OF SHAVKAT RAHMAN'S POEMS. Modern Science and Research, 3(5), 101-103.
16. Xolnazarovich, B. X. (2025). FOLKLOR ASARLARIDA O ‘TOVSOZLIKKA DOIR BADIIY MA’LUMOTLARNING IFODALANISHI. Ustozlar uchun, 1(1), 581-585.
17. Бердиев, Х. Х., & Ашурова, З. Ш. (2020). К ПРОБЛЕМЕ СОПОСТАВИТЕЛЬНОГО АНАЛИЗА ТЕРМИНОВ ЮРТОСТРОИТЕЛЬСТВА. ББК 72+ 74 М43, 488.
18. Бердиев, Х. Х. (2017). ЮРТОСТРОИТЕЛЬСТВО: АКТУАЛЬНЫЕ ЗАДАЧИ ИССЛЕДОВАНИЯ ОТРАСЛЕВОЙ ЛЕКСИКИ. In Духовность и ментальность: экология языка и культуры на рубеже XX-XXI веков (pp. 32-35).
19. Sheraliyevna, N. D. (2023). BADIIY ASARLARDAGI SHAXSGA TEGISHLI ZOOMORFIZMLARNING METAFORA YORDAMIDA SHAKLLANISHI. 2023 yil 6-son (142/1), 6(139), 5-10.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.