Keywords
konseptuallashtirish
yil fasllari
lingvomadaniyat
konseptual metafora
kognitiv model
obrazli sxema
How to Cite
Abstract
Mazkur maqolada ingliz va qoraqalpoq lingvomadaniyatlarida yil fasllarining konseptuallashuvi kognitiv lingvistika nuqtayi nazaridan tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi tabiiy mavsumiy siklning inson tafakkurida qanday kognitiv mexanizmlar orqali qayta ishlanishi hamda uning til birliklarida qanday ifodalanishini aniqlashdan iborat. Maqolada mavsumiy konseptuallashuvning asosiy mexanizmlari sifatida kategoriyalashtirish, metaforalashtirish, obrazli-sxematik modellashtirish, personifikatsiya, fazoviy modellashtirish va ramziy konseptuallashuv tahlil qilinadi. Ingliz va qoraqalpoq tillaridagi til birliklari asosida hayot - yil fasllari, vaqt - harakat, fasl - jonli mavjudot, qish - sinov, bahor - yangilanish kabi konseptual modellar aniqlanadi. Tadqiqot natijalari mavsumiy obrazlarning universal kognitiv asosga ega ekanligini, biroq ularning lingvomadaniy mazmuni tabiiy-geografik sharoit, tarixiy tajriba, xo‘jalik faoliyati va milliy qadriyatlar ta’sirida turlicha shakllanishini ko‘rsatadi. Maqolaning ilmiy ahamiyati ingliz va qoraqalpoq tillarida mavsumiy konseptlarning kognitiv modellarini qiyosiy o‘rganish hamda ularning universal va milliy-madaniy xususiyatlarini aniqlash bilan belgilanadi.References
1. Lakoff, G., Johnson, M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press, 1980.
2. Lakoff, G., Johnson, M. The Metaphorical Structure of the Human Conceptual System // Cognitive Science. 1980. Vol. 4. No. 2. P. 195-208.
3. Кубрякова Е.С. Начала когнитивной науки о языке и когнитивной лингвистики // Известия Российской академии наук. Серия литературы и языка. 1994. № 4. С. 34-47.
4. Маслова В.А. Когнитивная лингвистика. Минск: ТетраСистемс, 2004.
5. Лакофф Дж. Женщины, огонь и опасные вещи: Что категории языка говорят нам о мышлении. Москва: Языки славянской культуры, 2004.
6. Johnson, M. The Body in the Mind: The Bodily Basis of Meaning, Imagination and Reason. Chicago: University of Chicago Press, 1987.
7. Kövecses, Z. Metaphor in Culture: Universality and Variation. Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
8. Kövecses, Z. Where Metaphors Come From: Reconsidering Context in Metaphor. Oxford: Oxford University Press, 2015.
9. Wierzbicka, A. Understanding Cultures through Their Key Words. Oxford: Oxford University Press, 1997.
10. Langacker, R.W. Foundations of Cognitive Grammar. Vol. 1: Theoretical Prerequisites. Stanford: Stanford University Press, 1987.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.