Keywords
F1 duragaylari
sitogenetik tahlil
metafaza-I
bivalent
kvadrivalent
meyotik indeks
sporadalar tahlili
chang hayotchanligi
filogeniya
seleksiya.
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada Gossypium L. turkumiga mansub tetraploid turlar (G. mustelinum Miers ex Watt., G. hirsutum L., G. barbadense L. va G. darwinii Watt.) ishtirokida olingan turlararo birinchi avlod F1 duragaylarining sitogenetik tahlili natijalari yoritilgan. Tadqiqot davomida meyozning metafaza-I bosqichidagi xromosomalar kon’yugatsiyasi, tetradalar (sporadalar) tahlili va chang hayotchanligi ko‘rsatkichlari o‘rganilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, duragay kombinatsiyalarining aksariyatida meyoz jarayoni va xromosomalar kon’yugatsiyasi normal kechib, yuqori meyotik indeks va chang hayotchanligi (93,28-94,84%) kuzatilgan. Bu ota-ona shakllarining filogenetik jihatdan yaqinligini tasdiqlaydi. Ayrim kombinatsiyalarda kvadrivalentlarning hosil bo‘lishi hamda meyotik indeks va chang hayotchanligining nisbatan pasayishi boshlang‘ich manbalar xromosoma strukturasidagi geterozigotalik bilan izohlanadi. Olingan irsiy xilma-xil va geterozigotali genotiplar g‘o‘za seleksiyasida yangi, moslashuvchan tizmalar hamda navlar yaratish uchun qimmatli boshlang‘ich manba bo‘lib xizmat qiladi.References
1. Абдуллаев А.А., Дариев А.С., Омельченко М.В., Клят В.П., Ризаева С.М., Сайдалиев Х., Амантурдиев А.Б., Халикова М.Б. Атлас рода Gossypium L. - Ташкент: Фан, 2010. - 160 с.
2. Рафиева Ф.У., Эрназарова Д.К. G.mustelinum Miers ex Watt. турининг бошқа тетралоид турлар билан турлараро F1 дурагайларида цитогенетик таҳлил натижалари // Генетика, геномика ва биотехнологиянинг замонавий муаммолари. Республика илмий анжумани. Тошкент, 2024. –Б.192-194.
3. Санамьян М.Ф., Мусаев Д.А. Обнаружение цитологическое изучение анеуплоидных и эуплоидных растений с транслокациями хромосом у хлопчатника G. hirsutum L. // Генетика. -Москва, 1990. – Т.26.-№3. –С. 506-515.
4. Паушева З.П. Практикум по цитологии растений // Москва.: Колос, 1988. - 287 с.
5. Endrizzi J.E., Turcotte E.L., Kohel R. Genetics, cytology and evolution of Gossypium. Advances in Genetics 23. 1985. –P. 271-375.
6. Kushanov F.N., Turaev O.S., Ernazarova D.K., Gapparov B.M., Oripova B.B., Kudratova M.K., Rafieva F.U., Khalikov K.K., Erjigitov D.S., Khidirov M.T., Kholova M.D., Khusenov N.N., Amanboyeva R.S., Saha S., Yu J.Z. and Abdurakhmonov I.Y. Genetic Diversity, QTL Mapping, and Marker Assisted Selection Technology in Cotton (Gossypium spp.). Front. Plant Sci. 12:779386. 2021.-P. 1-15.
7. Wendel J.F., Albert V.A. Phylogenetics of the cotton genus (Gossypium): Character-State Weighted Parsimony Analysis of chloroplast DNA restriction site data and its systematic and biogeographic implications. Systematic Botany 17: 1992. –P. 115-143.
8. Wendel J.F., Brubaker C., Alvarez I., Cronn R.C., Stewart J.M. Evolution and natural history of the cotton genus. In: Paterson AH, editor. Plant genetics and genomics Crops and Models Volume
3. Genetics and genomics of cotton: Springer. 2009. –P. 3-22.
9. Wendel J., Brubaker C., and Seelanan T. “The origin and evolution of Gossypium,” in Physiology of Cotton, eds J. Stewart, D. Oosterhuis, J. Heitholt, and J. Mauney (Dordrecht: Springer). 2010. –P. 1-18