JANUBIY O‘ZBEKISTON SHAROITIDA O‘RGIMCHAKLAR XILMA- XILLIGINI SHANNON INDEKSI (Claude Shannon.1948) ASOSIDA BAHOLASH
PDF

Keywords

Araneae
bioxilma-xillik
Shannon indeksi
fauna
Janubiy O‘zbekiston
biotop
ekologiya

How to Cite

JANUBIY O‘ZBEKISTON SHAROITIDA O‘RGIMCHAKLAR XILMA- XILLIGINI SHANNON INDEKSI (Claude Shannon.1948) ASOSIDA BAHOLASH. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(9), 954-962. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.125

Abstract

Mazkur tadqiqot Janubiy O‘zbekiston hududida tarqalgan o‘rgimchaklar (Araneae) xilma-xilligini ekologik-statistik yondashuv asosida baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqot ishlari 2025-yil yanvar oyidan 2026-yil iyul oyigacha Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlarining cho‘l, adir va tog‘oldi biotoplarida olib borildi. Har bir landshaft tipida uchta statsionar uchastka tanlanib, materiallar pitfall tuzoqlari, faol qidiruv va entomologik to‘r yordamida yig‘ildi. Laboratoriya sharoitida namunalar stereomikroskop yordamida morfologik belgilar asosida aniqlandi. Tadqiqot davomida 5 oilaga mansub 29 turdan iborat 218 ta individ qayd etildi. Turlar soni va individlar miqdori biotoplar bo‘yicha sezilarli farq qildi: cho‘l hududida 8 tur va 56 individ, adirda 12 tur va 72 individ, tog‘oldida esa 19 tur va 90 individ aniqlandi. Shannon–Wiener indeksi cho‘l, adir va tog‘oldi biotoplarida mos ravishda 1,58; 2,07 va 2,43 ni tashkil etdi. Pielou tenglik koeffitsienti esa 0,59–0,78 oralig‘ida bo‘ldi. Natijalar tog‘oldi biotoplarida ekologik nishalar va mikrohabitatlarning xilma-xilligi yuqoriroq ekanligini ko‘rsatdi. Olingan ma’lumotlar Janubiy O‘zbekiston araneofaunasining ekologik holatini baholash va bioindikatsion monitoringni takomillashtirish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
PDF

References

1. Magurran A.E. Measuring Biological Diversity. – Oxford: Blackwell Publishing, 2004. – 256 p.

2. Simon E. Histoire naturelle des araignées. – Paris: Roret, 1892. – 1080 p.

3. World Spider Catalog. Version 24.0. Natural History Museum Bern, 2023.

4. Spassky N.A. Araneae palaearcticae novae. – Moskva–Leningrad: AN SSSR, 1941. – 320 s.

5. Tyshchenko A.A. Opredelitel paukov evropeyskoy chasti SSSR. – Leningrad: Nauka, 1971. – 281 s.

6. Azimov D.A. O‘zbekiston umurtqasiz hayvonlari faunasi. – Toshkent: Fan, 1998. – 220 b.

7. Alimuhamedov S.N. Surxondaryo viloyati araxno faunasi. – Toshkent: Universitet nashriyoti, 2015. – 145 b.

8. Barber H.S. Traps for cave-inhabiting insects. // Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society. – 1931. – Vol. 46. – P. 259–266.

9. Coddington J.A. Systematics and sampling. // Smithsonian Contributions to Zoology. – 1991. – No. 494. – P. 1–21.

10. Southwood T.R.E. Ecological Methods. – London: Chapman & Hall, 1978. – 524

11. Heimer S., Nentwig W. Spinnen Mitteleuropas. – Berlin: Paul Parey, 1991. – 543

12. Shannon C.E., Weaver W. The Mathematical Theory of Communication. – Urbana: University of Illinois Press, 1949. – 117 p.

13. Hammer Ø., Harper D., Ryan P. PAST: Paleontological Statistics Software Package. // Palaeontologia Electronica. – 2001. – Vol. 4(1). – P. 1–9.

14. Krebs C.J. Ecological Methodology. – New York: Harper & Row, 1999. – 620 p