Abstract
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ingliz tili talaffuz kompetensiyasini shakllantirishga oid xorijiy davlatlarning pedagogik tajribasi qiyosiy- tipologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida Buyuk Britaniya (Synthetic Phonics), Janubiy Koreya, Finlyandiya, Germaniya, MDH davlatlari (rus metodik maktabi) va Sharqiy Osiyo mintaqasi (Xitoy, Yaponiya) tajribasi B. Kumaravadivelu asoslagan “postmetod” nazariyasi xususiylik, amaliylik va imkoniyat tamoyillari asosida tahlil etiladi. Natijada har bir mamlakat tajribasidan O‘zbekiston boshlang‘ich ta’limi sharoitiga o‘tkazilishi mumkin bo‘lgan konkret metodik elementlar aniqlanadi va ular muallif taklif etgan besh bosqichli PIAVA (Perception–Instruction–Approximation–Verification– Automatization) texnologiyasining tegishli bosqichlari bilan bog‘lab tahlil qilinadi. Tadqiqot amaldagi “Guess What!” darsligi va milliy o‘quv dasturi tarkibidagi fonetik komponentning yetarli emasligini ko‘rsatib, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun amaliy-metodik tavsiyalar tizimini taqdim etadi.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 19-maydagi PQ-5117-son “O‘zbekiston Respublikasida xorijiy tillarni o‘rganishni ommalashtirish faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi qarori.
2. Dollmann J., Kogan I., Weißmann M. Speaking Accent-Free in L2 Beyond the Critical Period: The Compensatory Role of Individual Abilities and Opportunity Structures // Applied Linguistics. – 2020. – Vol. 41(5). –P. 787–809.
3. Singleton D., Ryan L. Language Acquisition: The Age Factor. – Clevedon: Multilingual Matters, 2004. – P. 67–89.
4. Isaacs T., Trofimovich P. Deconstructing comprehensibility: Identifying the linguistic influences on listeners’ L2 comprehensibility ratings // Studies in Second Language Acquisition. – 2012. – Vol. 34(3). – P. 475–505.
5. Boshlang‘ich sinf “Ingliz tili” fani bo‘yicha o‘quv dasturi (2022–2023 o‘quv yili uchun). – Toshkent: Xalq ta’limi vazirligi, 2022.
6. Kumaravadivelu B. Understanding Language Teaching: From Method to Postmethod. – New York: Routledge, 2006. – 276 p.
7. Johnston R., Watson J. The Effects of Synthetic Phonics Teaching on Reading and Spelling Attainment: A Seven-Year Longitudinal Study. – Edinburgh: Scottish Executive Education Department, 2005.
8. Li W., Woore R. Teaching English pronunciation to East Asian EFL learners // System. – 2024. – Vol. 124. – Art. 103329.
9. Hamilton C., Schulz J., Chalmers H., Murphy V.A. Investigating the substantive linguistic effects of using songs for teaching second or foreign languages to preschool, primary and secondary school learners: A systematic review // System. – 2024. – Vol. 124. – Art. 103350.
10. Liang L., Fryer L.K. Phonological instruction in East Asian EFL learning: A scoping review // System. – 2024. – Vol. 123. – Art. 103336.
11. Umumiy o‘rta ta’lim davlat ta’lim standarti (“Chet tili” ta’lim sohasi). – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, 2021.
12. Guess What! Grade 3 SB / C. Grainger, K. Cooke. – Cambridge: Cambridge University Press, 2014.
13. Jalolov J.J. Chet til o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2012. – 432 b.
14. Rustamova A.E. Maktabgacha yoshdagi bolalarda ingliz tili talaffuzini shakllantirish metodikasi: PhD diss. – Samarqand, 2021. – 121 b.
15. Mahmudov N.I. Ingliz tili o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2004. – 312 b.
16. Yusupova Sh.S. Chet tillarini o‘qitishning lingvodidaktik asoslari. – Toshkent: Fan, 2010. – 180 b.
17. Munro M.J., Derwing T.M. Foreign accent, comprehensibility, and intelligibility, redux // Journal of Second Language Pronunciation. – 2020. – Vol. 6(3). – P. 283–309.
18. Eckman F.R. Typological markedness and second language phonology // Second Language Speech Learning: Theoretical and Empirical Progress / Ed. by R. Wayland. – Cambridge: CUP, 2021. – P. 216–241.
19. Celce-Murcia M., Brinton D.M., Goodwin J.M., Griner B. Teaching Pronunciation: A Course Book and Reference Guide. – Cambridge: CUP, 2010. – 478 p.
20. Rogova G.V., Nikitenko Z.N. Inostrannyy yazyk dlya mladshikh shkolnikov. – Moskva, 2011. – 224 c.
21. Galskova N.D. Sovremennaya metodika obucheniya inostrannym yazykam. – Moskva, 2003. – 192 c.
22. Toshmatova M.T. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida talaffuz ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari // Xorijiy filologiya jurnali. – 2021. – №3. — B. 45–52.
23. Raximova G‘.A. Ingliz tili talaffuzini o‘qitishning ayrim jihatlari // Pedagogika va psixologiya. – 2022. – №2.
24. Sobirov B. va boshq. The effectiveness of audio-visual method in teaching English pronunciation // International Journal of Advanced Research (IJAR). – 2020. – Vol. 8(10). – P. 1402–1408.
25. Kumaravadivelu B. Beyond Methods: Macrostrategies for Language Teaching. – New Haven, CT: Yale University Press, 2003. – P. 31–59.
26. Demir Y., Kartal G. Mapping research on L2 pronunciation: A bibliometric analysis // Studies in Second Language Acquisition. – 2022. – Vol. 44(5). – P. 1211–1239.
27. Saito K., Plonsky L. Effects of second language pronunciation teaching revisited: A proposed measurement framework and meta-analysis // Language Learning. – 2019. – Vol. 69(3). – P. 652–708.