PYTHON DASTURLASH TILINI O‘QITISHDA GRAFLAR NAZARIYASIDAN FOYDALANISH
PDF

Keywords

Python dasturlash
graf nazariyasi
boshqaruv o'rnatish grafi
dastur tahlili
dastur vizualizatsiyasi
algoritmik fikrlash
hisoblash tafakkuri.

How to Cite

PYTHON DASTURLASH TILINI O‘QITISHDA GRAFLAR NAZARIYASIDAN FOYDALANISH. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(08), 108-119. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i08.015

Abstract

Python dasturlash tili bugungi kunda informatika va axborot texnologiyalari yo‘nalishlarida dasturlashni o‘qitishning asosiy vositalaridan biri hisoblanadi. Biroq, talabalar ko‘pincha algoritmlarning ichki tuzilishini, boshqaruv oqimini va dastur bajarilish mantiqini chuqur tushunishda qiyinchiliklarga duch keladilar. Ushbu tadqiqotning maqsadi Python dasturlash tilini o‘qitishda graflar nazariyasidan foydalanishning pedagogik samaradorligini aniqlashdir. Tadqiqotda Boshqaruv oqimi grafi (CFG), Call Graph va dasturiy graf modellaridan foydalanishga asoslangan metodika ishlab chiqildi hamda pedagogik eksperiment orqali baholandi. Eksperiment natijalari graf modeli asosidagi o‘qitish algoritmik tafakkur, hisoblash tafakkuri va dasturlash kompetensiyalarini sezilarli darajada rivojlantirishini ko‘rsatdi.
PDF

References

1. Abduqodirov A. A., Pardaev A. Python dasturlash asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2022. – 256 b.

2. Ziyadullayev U. Sh., Rasulov A. A. Dasturlash texnologiyalari va Python dasturlash tili. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti, 2023. – 312 b.

3. Yo‘ldoshev J. G., Xaydarov F. I. Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Nizomiy nomidagi TDPU nashriyoti, 2021. – 284 b.

4. Karimov B. X., Tursunov S. A. Graflar nazariyasining dasturlashni o‘qitishdagi ahamiyati // Muhammad al-Xorazmiy avlodlari. – 2023. – №4. – b. 98–105.

5. Ergashev R. N., Ismoilov D. M. Python dasturlash tilini o‘qitishda zamonaviy pedagogik yondashuvlar // Uzluksiz ta’lim ilmiy-uslubiy jurnali. – 2024. – №2. – B. 45–52.

6. Allen F. E. (1970). Control Flow Analysis. SIGPLAN Notices, 5(7), 1–19.

7. Aho A. V., Lam M. S., Sethi R., & Ullman J. D. (2007). Compilers: Principles, Techniques, and Tools (2nd ed.). Pearson.

8. Appel A. W. (2004). Modern Compiler Implementation in Java. Cambridge University Press.

9. Bird R. (2014). Thinking Functionally with Haskell. Cambridge University Press.

10. Cormen T. H., Leiserson C. E., Rivest R. L., & Stein C. (2022). Introduction to Algorithms (4th ed.). MIT Press.

11. Downey A. B. (2024). Think Python: How to Think Like a Computer Scientist (3rd ed.). O’Reilly Media.

12. Gamma E., Helm R., Johnson R., & Vlissides J. (1995). Design Patterns. Addison- Wesley.

13. Guo P. J. (2013). Online Python Tutor: Embeddable Web-Based Program Visualization for CS Education. Proceedings of ACM SIGCSE, 579–584.

14. Harrold M. J. (2000). Testing: A Roadmap. Proceedings of the Conference on the Future of Software Engineering, 61–72.

15. Knuth D. E. (1997). The Art of Computer Programming. Addison-Wesley.

16. McCabe T. J. (1976). A Complexity Measure. IEEE Transactions on Software Engineering, SE-2(4), 308–320.

17. NetworkX Developers. (2025). NetworkX Documentation. https://networkx.org

18. Python Software Foundation. (2025). Python Documentation. https://docs.python.org

19. Graphviz Developers. (2025). Graphviz Documentation. https://graphviz.org

20. Pressman R. S., & Maxim B. R. (2020). Software Engineering: A Practitioner’s Approach (9th ed.). McGraw-Hill.

21. Sommerville I. (2021). Software Engineering (11th ed.). Pearson.

22. Sedgewick R., & Wayne K. (2011). Algorithms (4th ed.). Addison-Wesley.

23. Skiena S. S. (2020). The Algorithm Design Manual (3rd ed.). Springer.

24. Tarjan R. E. (1972). Depth-First Search and Linear Graph Algorithms. SIAM Journal on Computing, 1(2), 146–160.

25. Ullman J. D. (2018). Automata, Computability and Complexity. Pearson.

26. Wing J. M. (2006). Hisoblash tafakkuri. Communications of the ACM, 49(3), 33–35.

27. Wing J. M. (2017). Hisoblash tafakkuri’s Influence on Research and Education for All. Italian Journal of Educational Technology, 25(2), 7–14.

28. Zhang L., & Li Y. (2023). Graph-Based Program Visualization for Programming Education. Education and Information Technologies, 28, 10425–10447.

29. Kim S., Lee J., & Park H. (2024). Boshqaruv oqimi grafi -Based Learning Environment for Introductory Programming Courses. Computer Applications in Engineering Education, 32(1),

30. OECD. (2023). Digital Education Outlook 2023. OECD Publishing.