Keywords
terminologiya
derivatsiya
morfologiya
leksik-semantika
ingliz tili
o‘zbek tili
kalkalash
kompozitsiya
qisqartma.
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida sun’iy intellekt terminlarining morfologik va leksik-semantik derivatsiyasi tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqotda “machine learning”, “deep learning”, “neural network” kabi inglizcha terminlar va ularning o‘zbek tilidagi ekvivalentlari — “mashinali o‘qitish”, “chuqur o‘rganish”, “neyron tarmoq” kabi birliklarning shakllanish mexanizmlari o‘rganiladi. Maqolada terminlar tarkibidagi affiksatsiya, kompozitsiya, qisqartma, semantik kengayish, metaforik ko‘chish va kalkalash jarayonlari ilmiy asosda taqqoslanadi. Shuningdek, o‘zbek tilida yangi SI terminlarining qabul qilinishi, moslashuvi va standartlashuvi jarayonlarining lingvistik xususiyatlari yoritiladi. Tadqiqot natijalari zamonaviy texnologik leksikaning rivoji, tarjimashunoslik amaliyoti hamda terminologiya nazariyasi uchun muhim ilmiy xulosalar beradi.References
1. Alpaydin, E. (2021). Introduction to machine learning (4th ed.). MIT Press.
2. Bender, E. M., & Friedman, B. (2018). Data statements for natural language processing: Toward mitigating system bias and enabling better science. Transactions of the ACL, 6(1), 587–604.
3. Cholponov, A. (2022). Sun’iy intellektga oid yangi terminlarning o‘zbek tilida shakllanishi va tarjima muammolari. O‘zbek tili va adabiyoti, 4(3), 115–124.
4. Devlin, J., Chang, M.-W., Lee, K., & Toutanova, K. (2019). BERT: Pre-training of deep bidirectional transformers for language understanding. Proceedings of NAACL, 4171–4186.
5. G‘afforova, M. S. (2021). Ilmiy terminlarning kalkalash jarayonida semantik moslashuvi. Tilshunoslik masalalari jurnali, 2(1), 63–72.
6. Goldberg, Y. (2017). Neural network methods in natural language processing. Synthesis Lectures on Human Language Technologies, 10(1), 1–309.
7. Jurafsky, D., & Martin, J. H. (2023). Speech and language processing (3rd ed.). Prentice Hall.
8. Mamajonov, U. (2020). Zamonaviy texnik terminlarning o‘zbek tiliga o‘zlashtirilish mexanizmlari. O‘zbekistonda tilshunoslik, 9(2), 41–52.
9. Mitchell, T. (2020). Machine learning (Revised ed.). McGraw–Hill.
10. Qodirova, Z. (2018). Terminologiyada kompozitsiya va abbreviatsiya usullarining qo‘llanishi. Filologiya masalalari, 1(3), 77–85.
11. Temmerman, R. (2020). Sociocognitive terminology revisited: A conceptual analysis. Terminology Science & Research, 31(2), 113–129.