Keywords
Abstract
Ushbu maqola insonning yuz ifodalarini o’rganishda ustun
bo’lgan «Ekman paradigmasi» ni tanqidiy ko’rib chiqadi, bu esa yuz ifodalari baxt,
qayg’u, g’azab, qo’rquv, jirkanish va hayrat kabi biologik deterministik, diskret histuyg’ular
to’plamini universal tarzda aks ettiradi. Pol Ekman va uning hamkasblarining
innovatsion hissalarini e’tirof etgan holda, muallif ushbu nuqtai nazarga, xususan,
ingliz hissiy atamalarini universal tavsiflovchilar sifatida ishlatishda etnosentrik
tarafkashlikka nisbatan muhim tanqidlarni ta’kidlaydi. Kross-lingvistik ma’lumotlarga
asoslanib, matnda yuz ifodalarini talqin qilishda madaniy o’ziga xos hissiy
tushunchalar chuqur ta’sir ko’rsatishi ta’kidlangan. Shu bilan bir qatorda, muallif
paradigmani «yuz ifodasi psixologiyasi» dan «yuz ifodasi semantikasi»ga
o’zgartirishni taklif qiladi. Ushbu yangi yondashuv turli madaniyatlarda tushunilgan
kontekstdan mustaqil empirik ma’nolarga e’tibor qaratib, «tabiiy semantik meta-til»
dan foydalangan holda semantik tuzilish orqali yuz ifodalarini tahlil qilishga
qaratilgan. Maqsad-birinchi shaxs nuqtai nazariga e’tibor qaratish va lingvistik
semantikadan ilhomlangan komponent metodologiyasini qo’llash orqali yuz imoishoralari
ortidagi universal kontseptual tuzilmalarni ochish.